حسابداری خدماتی چیست و چرا مهم است؟

حسابداری خدماتی یکی از شاخه‌های مهم حسابداری است که به ثبت، طبقه‌بندی و گزارش رویدادهای مالی شرکت‌ها و سازمان‌هایی می‌پردازد که فعالیت اصلی آن‌ها ارائه خدمات است. در این نوع حسابداری، درآمد شرکت بیشتر از محل ارائه خدمات به مشتریان ایجاد می‌شود. نحوه ثبت درآمدها، هزینه‌ها، دریافت‌ها و پرداخت‌ها با توجه به ماهیت فعالیت شرکت انجام می‌گیرد.

شرکت‌های خدماتی در حوزه‌های مختلفی مانند حمل‌ونقل، آموزش، درمان، مشاوره، خدمات فنی و مهندسی، فناوری اطلاعات و سایر زمینه‌های خدماتی فعالیت می‌کنند. به همین دلیل، آشنایی با اصول و مراحل حسابداری شرکت‌های خدماتی برای حسابداران و مدیران این کسب‌وکارها اهمیت زیادی دارد.

در این مقاله ابتدا با مفهوم حسابداری خدماتی و اهمیت آن آشنا می‌شویم، سپس چرخه حسابداری و وظایف حسابدار شرکت خدماتی را بررسی می‌کنیم. در ادامه نیز آموزش حسابداری شرکت‌های خدماتی، نمونه کدینگ حسابداری شرکت‌های خدماتی، ثبت‌های رایج و صورت‌های مالی این شرکت‌ها را توضیح می‌دهیم.

حسابداری خدماتی (Service Accounting)

حسابداری در مراکز و شرکت‌های مختلف با توجه به نوع فعالیت آن‌ها متفاوت است. حسابداری خدماتی نیز یکی از انواع حسابداری است که به ثبت تراکنش‌ها و رویدادهای مالی مربوط به ارائه خدمات به مشتریان، تامین‌کنندگان و سایر طرف‌های تجاری می‌پردازد.

از نمونه‌های حسابداری خدماتی می توان به حسابداری شرکت های حمل ونقل (مسافربری)، بانک ها، هتل ها، آموزشگاه‌های حسابداری، درمانگاه ها و سایر کسب‌وکارهای ارائه‌دهنده خدمات اشاره کرد. برای مثال، حسابداری یک بیمارستان با حسابداری یک سوپرمارکت تفاوت دارد. در بیمارستان فعالیت اصلی، ارائه خدمات درمانی به بیماران است. بنابراین درآمد اصلی از محل ارائه خدمات به دست می‌آید و فعالیت شرکت مانند یک واحد بازرگانی بر خرید و فروش کالا متمرکز نیست.

اهمیت حسابداری خدماتی

حسابداری خدماتی به دلایل زیر اهمیت دارد:

1- ثبت دقیق اطلاعات مالی: حسابداری به سازمان‌ها کمک می‌کند اطلاعات مربوط به درآمدها، هزینه‌ها و سایر تراکنش‌های مالی خود را به‌صورت دقیق ثبت و طبقه‌بندی کنند.

2- مدیریت و کنترل هزینه‌ها: اطلاعات حسابداری به شرکت‌ها کمک می‌کند هزینه‌های مربوط به ارائه خدمات را شناسایی و کنترل کنند.

3- بررسی سودآوری خدمات: با استفاده از اطلاعات حسابداری خدماتی می‌توان درآمدها و هزینه‌ها را بررسی کرد و میزان سودآوری خدمات مختلف را ارزیابی نمود.

به طور کلی، شرکت‌ها و موسسات ارائه‌دهنده خدمات از حسابداری برای مدیریت هزینه‌ها، پیش‌بینی درآمد، بررسی سودآوری و ارزیابی عملکرد خود استفاده می‌کنند. اطلاعات مالی دقیق نیز به مدیران کمک می‌کند تصمیم‌های مناسب‌تری برای توسعه فعالیت‌های شرکت بگیرند.

شرکت‌های خدماتی چه شرکت‌هایی هستند؟

شرکت خدماتی، شرکتی است که فعالیت اصلی آن ارائه یک یا چند نوع خدمت به مشتریان و دریافت درآمد در مقابل آن است. در این شرکت‌ها، برخلاف شرکت‌های بازرگانی، خرید و فروش کالا فعالیت اصلی کسب‌وکار نیست و برخلاف شرکت‌های تولیدی، تولید کالا به عنوان فعالیت اصلی انجام نمی‌شود.

البته شرکت‌های خدماتی نیز ممکن است برای انجام فعالیت خود دارایی خریداری کنند، هزینه‌های مختلف داشته باشند، کارکنان استخدام کنند یا حتی برخی کالاها و ملزومات موردنیاز خود را تهیه کنند. بنابراین نبود فروش کالا به این معنی نیست که شرکت خدماتی هیچ‌گونه خرید یا موجودی ندارد.

از نمونه‌های رایج شرکت‌ها و موسسات خدماتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

نوع فعالیت شرکت خدماتی، میزان درآمد و ساختار هزینه‌ها می‌تواند متفاوت باشد؛ به همین دلیل کدینگ حسابداری و نحوه ثبت رویدادهای مالی نیز باید متناسب با فعالیت هر شرکت تنظیم شود.

چرخه حسابداری شرکتهای خدماتی

چرخه حسابداری به مجموعه‌ای از عملیات و فعالیت‌هایی گفته می‌شود که در طول یک دوره مالی برای ثبت، طبقه‌بندی و گزارش اطلاعات مالی انجام می‌شوند. این چرخه در پایان هر دوره مالی تکمیل شده و در دوره مالی بعد نیز با ثبت رویدادهای جدید تکرار می‌شود.

چرخه حسابداری شرکت‌های خدماتی شامل مراحل زیر است:

در واقع، چرخه حسابداری از جمع‌آوری اسناد و بررسی رویدادهای مالی آغاز می‌شود و با تراز آزمایشی نهایی به پایان می‌رسد.

وظایف حسابدار شرکت خدماتی

حسابدار شرکت خدماتی وظایف مختلفی را بر عهده دارد.

بخشی از وظایف حسابدار در شرکت‌های خدماتی با سایر شرکت‌ها مشترک است. با این حال، حسابدار باید با رویدادهای مالی و درآمدهای مرتبط با نوع خدمات شرکت نیز آشنایی کافی داشته باشد. 

به طور کلی، بررسی و ثبت رویدادهای مالی مرتبط با فعالیت شرکت در طول دوره مالی، تهیه گزارش‌های مالی و ارائه اطلاعات دقیق به مدیریت از مهم‌ترین وظایف حسابدار شرکت خدماتی است.

آموزش حسابداری شرکت‌های خدماتی؛ ثبت‌های حسابداری

برای آموزش حسابداری شرکت‌های خدماتی ابتدا باید با رویدادهای مالی رایج این شرکت‌ها آشنا شویم. هر رویداد مالی پس از بررسی، در قالب سند حسابداری ثبت می‌شود و سپس اطلاعات آن برای تهیه گزارش‌های مالی استفاده می‌شود.

ثبت درآمد خدمات

یکی از مهم‌ترین رویدادهای مالی در شرکت‌های خدماتی، شناسایی درآمد حاصل از ارائه خدمات است. برای مثال، اگر یک شرکت خدماتی، پس از ارائه خدمتی به ارزش 100 میلیون ریال به مشتری، مبلغ آن را دریافت کند، ثبت حسابداری به صورت زیر خواهد بود:

در صورتی که خدمت ارائه شده باشد اما وجه آن هنوز از مشتری دریافت نشده باشد، حساب دریافتنی به جای بانک ثبت می‌شود.

ثبت هزینه‌های شرکت خدماتی

شرکت‌های خدماتی برای ادامه فعالیت خود هزینه‌های مختلفی مانند حقوق و دستمزد، اجاره، آب و برق، تبلیغات، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های اداری و عملیاتی دارند.

برای مثال، اگر شرکت مبلغ 50 میلیون ریال بابت اجاره دفتر پرداخت کند، ثبت حسابداری آن به صورت زیر است:

ثبت دریافت از مشتریان

در شرکت‌های خدماتی ممکن است خدمت در یک تاریخ ارائه شود و وجه آن در زمان دیگری دریافت شود. در این حالت ابتدا حساب دریافتنی شناسایی و هنگام دریافت وجه، حساب مشتری تسویه می‌شود.

ثبت حقوق و دستمزد

حقوق کارکنان یکی از هزینه‌های مهم بسیاری از شرکت‌های خدماتی است. بنابراین محاسبه حقوق، بیمه، مالیات و ثبت سند حقوق مربوط به آن نیز از وظایف مهم حسابدار شرکت خدماتی محسوب می‌شود.

تهیه گزارش‌های مالی

پس از ثبت و طبقه‌بندی رویدادهای مالی، اطلاعات حسابداری برای تهیه گزارش‌ها و صورت‌های مالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گزارش‌ها وضعیت درآمد، هزینه، دارایی، بدهی و نتیجه عملکرد شرکت را برای مدیران و سایر استفاده‌کنندگان مشخص می‌کنند.

کدینگ حسابداری شرکت‌های خدماتی

کدینگ حسابداری شرکت‌های خدماتی برای طبقه‌بندی حساب‌ها استفاده می‌شود. این ساختار، حساب‌های مورد استفاده در سیستم حسابداری را منظم می‌کند.

حساب‌ها معمولاً در سطوح مختلف دسته‌بندی می‌شوند. این سطوح شامل گروه، حساب کل، حساب معین و در صورت نیاز حساب تفصیلی هستند.

کدینگ مناسب، ثبت رویدادهای مالی را منظم‌تر می‌کند. همچنین تهیه گزارش‌های حسابداری با دقت بیشتری انجام می‌شود.

ساختار کدینگ هر شرکت خدماتی می‌تواند متفاوت باشد. نوع فعالیت، اندازه شرکت و نیازهای مالی آن در طراحی کدینگ تاثیر دارند.

بنابراین، نمونه کدینگ زیر یک الگوی عمومی است. کدینگ نهایی باید متناسب با فعالیت و نیازهای هر شرکت خدماتی تنظیم شود.

نمونه کدینگ شرکت‌های خدماتی

کدینگ حسابداری شرکت‌های خدماتی برای دسته‌بندی و نظم‌دهی حساب‌ها استفاده می‌شود. این کدینگ معمولاً در چند سطح طراحی می‌شود. چهار سطح رایج آن شامل گروه، حساب کل، حساب معین و حساب تفصیلی است.

جدول زیر یک نمونه پیشنهادی و عمومی از کدینگ شرکت‌های خدماتی است. با توجه به نوع فعالیت و نیازهای هر شرکت، می‌توان حساب‌های آن را تغییر یا حساب‌های جدیدی به آن اضافه کرد.

برای آشنایی بیشتر با ساختار حساب‌ها و نحوه طراحی کدینگ، پیشنهاد می‌کنیم مقاله کدینگ حسابداری را اصولی یاد بگیر را نیز مطالعه کنید.

نکات مهم در طراحی کدینگ شرکت خدماتی

کدینگ حسابداری باید متناسب با نوع فعالیت شرکت طراحی شود. یک کدینگ مناسب، ثبت و طبقه‌بندی رویدادهای مالی را ساده‌تر می‌کند.

مثال عملی حسابداری شرکت خدماتی

برای درک بهتر نحوه حسابداری شرکت‌های خدماتی، یک مثال ساده را بررسی می‌کنیم.

فرض کنید یک شرکت خدماتی در یک ماه، مبلغ 200 میلیون ریال بابت ارائه خدمات به مشتری دریافت کرده و 80 میلیون ریال نیز بابت هزینه‌های شرکت پرداخت کرده است.

1. ثبت دریافت درآمد خدمات

2. ثبت پرداخت هزینه‌ها

در این مثال، درآمد شرکت 200 میلیون ریال و هزینه‌های ثبت‌شده 80 میلیون ریال است. بنابراین در ساده‌ترین حالت و با فرض نبود سایر درآمدها، هزینه‌ها و تعدیلات، نتیجه عملکرد شرکت برابر با 120 میلیون ریال خواهد بود.

این مثال ساده نشان می‌دهد که در حسابداری شرکت خدماتی، ثبت دقیق درآمد حاصل از ارائه خدمات و هزینه‌های مرتبط با فعالیت شرکت اهمیت زیادی دارد.

📌 مراحل حسابداری شرکت‌های خدماتی

فعالیت‌های حسابداری شرکت‌های خدماتی فقط به ثبت درآمد حاصل از ارائه خدمات و هزینه‌ها محدود نمی‌شود. این فعالیت‌ها موارد دیگری مانند خرید دارایی، ایجاد بدهی و افزایش سرمایه را نیز شامل می‌شوند. به همین دلیل، حسابدار شرکت خدماتی باید با مراحل مختلف حسابداری و نحوه ثبت رویدادهای مالی آشنا باشد.

خلاصه ای از مراحل حسابداری در شرکتهای خدماتی به شرح زیر است:

1- ثبت معاملات و داد و ستدها

تمامی فعالیت ها و رویدادهای مالی به طور مجزا تجزیه و تحلیل و سپس در سند حسابداری وارد می شوند

 2- ثبت گزارشات

در این مرحله، گزارش فعالیت ها و معاملات در دفاتر روزنامه ثبت می شوند.

3- طبقه بندی داده ها

طبقه بندی یعنی داده‌هایی که در مرحله قبل در دفاتر روزنامه ثبت شدند، به دفاتر کل انتقال می‌یابند. مرتب کردن و طبقه بندی نتایج داده های مالی شرکت باعث فهم بهتر افرادی که به این اطلاعات نیاز دارند و بهبود عملکرد سازمان می‌شود.

4- تلخیص اطلاعات

در این مرحله، داده های مربوط به فعالیت های شرکت خلاصه می‌شود. در واقع به صورتی تنظیم می شوند که حداکثر اطلاعات لازم را به صورت خلاصه در اختیار افراد و مدیران قرار دهد.

صورت حساب هایی که در این مرحله تهیه می شوند شامل تراز آزمایشی و کاربرگ هستند.

 5-صورت های مالی

صورت‌های مالی بخش مهم خروجی یک سیستم حسابداری است. در حسابداری خدماتی این صورت ها در چهار نوع (صورت سود و زیان، صورت حساب سرمایه، ترازنامه و صورت جریان های نقدی) ارایه می شوند که محتوی اطلاعاتی در مورد وضعیت شرکت، عملکرد و انعطاف پذیری مالی شرکت هستند.

6- بستن حسابهای موقت

برای این مرحله ابتدا دفتر روزنامه را معکوس می‌کنیم (یعنی حساب‌های بدهکار را بستانکار و حساب‌های بستانکار را بدهکار می کنیم) سپس آن را با حسابی تحت عنوان خلاصه سود و زیان می‌بندیم. نهایتا حساب خلاصه سود و زیان با حساب سرمایه بسته می شود.

7- بستن حسابهای دائمی و تنظیم تراز آزمایشی نهایی

اکنون تمامی دارایی ها بستانکار و تراز آزمایشی نهایی بدهکار و کلیه بدهی ها و سرمایه بدهکار و تراز نهایی بستانکار ثبت می شود و بنابراین حساب های دایمی بسته می شوند. در ابتدای سال بعد نیز برای افتتاح دفاتر جدید باید ابتدا ثبت معکوس انجام شود و به جای تراز نهایی، تراز افتتاحی گفته می شود.

سرفصل‌های آموزش حسابداری شرکت‌های خدماتی در دوره کارورزی

برای حسابداری شرکتهای خدماتی قوانینی را در نظر می‌گیرند که مدیران و حسابداران باید آن قوانین را استفاده و رعایت کنند. در این راستا اگر قصد دارید در یک شرکت با فعالیتهای حسابداری خدماتی مشغول به کار شوید، می توانید از کلاسهای  سطح تکمیلی میزکار دوره کارورزی حسابداری که مجموعه حصین حاسب برای شما فراهم می‌کند شرکت کنید و از آموزش‌های آن‌ها بهره مند شوید.

لازم به ذکر است که در سطح تکمیلی علاوه بر مباحث خدماتی، حسابداری شرکتهای بازرگانی  و کار با نرم افزار پارسیان نیز آموزش داده می‌شود و در واقع یک دوره کامل خدماتی و بازرگانی است.

مطالب بیشتر تماس با ما

• 1- مراحل حسابداری در یک شرکت خدماتی به چه صورت است؟

  مراحل حسابداری شامل ثبت معاملات در سند حسابداری، ثبت در دفتر روزنامه، انتقال داده ها به دفتر کل (طبقه بندی داده ها)، تلخیص اطلاعات، صورت های مالی، بستن حسابهای موقت، بستن حساب‌های دایمی و تنظیم تراز آزمایشی نهایی. جهت توضیحات این موارد به متن مقاله رجوع کنید.

• 2- صورتهای مالی در حسابداری یک شرکت خدماتی به چه صورت ارائه می‌شوند؟

  این صورت ها در 4 نوع صورت سود و زیان، صورتحساب سرمایه، ترازنامه و صورت جریان های نقدی ارایه می شوند. توضیح مختصری از هر کدام در متن مقاله وجود دارد.

• 3- ترازنامه یا صورت وضعیت مالی شامل چه مواردی است؟

  شامل آیتم های دارایی‌های جاری و ثابت، بدهی‌های جاری و غیرجاری و سرمایه فرد صاحب یا صاحبان شرکت است.

• 4- حسابداری خدماتی در چه شرکتهایی استفاده می‌شود؟

  برخی از شرکتهایی که از این نوع حسابداری استفاده می‌کنند عبارتند از: شرکت‌ها ی مشاوره و خدمات حقوقی برای مدیریت هزینه‌ها، پیش بینی درآمدها و سودآوری؛ شرکت‌ های حمل و نقل برای محاسبه هزینه‌های حمل و نقل، تعیین قیمت و...

• 5- حسابدار شرکت خدماتی چه وظایفی دارد؟

  حسابدار شرکت خدماتی وظایفی مانند ثبت اسناد حسابداری، ثبت درآمد و هزینه‌ها، تهیه گزارش‌های مالی، محاسبه حقوق و دستمزد و انجام امور مربوط به بیمه و مالیات را بر عهده دارد.

• 6- کدینگ حسابداری شرکت‌های خدماتی چیست؟

  کدینگ حسابداری شرکت‌های خدماتی ساختاری برای دسته‌بندی حساب‌ها در سیستم حسابداری است. این ساختار معمولاً شامل سطوحی مانند گروه، حساب کل، حساب معین و حساب تفصیلی است و باید متناسب با نوع فعالیت و نیازهای شرکت طراحی شود.

• 7- آیا آموزش حسابداری خدماتی برای ورود به بازار کار مفید است؟

  بله. آموزش حسابداری خدماتی به افراد کمک می‌کند با نحوه ثبت درآمد و هزینه، تهیه گزارش‌های مالی، کدینگ حساب‌ها و سایر رویدادهای مالی شرکت‌های خدماتی آشنا شوند. آموزش عملی و تمرین ثبت اسناد نیز می‌تواند آمادگی بیشتری برای فعالیت در این شرکت‌ها ایجاد کند.