نکات مالیاتی قانون بودجه سال (1404 )

قانون بودجه یکی از اسناد مهم مالی است که قانون‌گذار در انتهای هر سال نسبت به سیاست‌های کلان اقتصادی و برآورد درآمدها و هزینه‌های دولت، مشخص می‌کند. از آنجایی که بخش قابل توجهی از منابع درآمدی از محل مالیات‌ها تامین می‌شود، احکام مالیاتی در قانون بودجه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. احکام مالیاتی قانون بودجه 1404 مجموعه‌ای از مقررات و دستورالعمل‌های مالیاتی است که در لایحه بودجه سال 1404 توسط دولت پیشنهاد و پس از تصویب در مجلس شورای اسلامی به قانون تبدیل شده است. این احکام با هدف تامین منابع مالی دولت، حمایت از تولید و کاهش فرار مالیاتی، نحوه اخذ، معافیت، بخشودگی یا افزایش درآمدهای مالیاتی را تعیین می‌کند.قانون بودجه سال 1404 کل کشور، نه‌تنها یک سند مالی سالانه، بلکه نقشه راه سیاست‌های اقتصادی و مالیاتی دولت در یکی از حساس‌ترین مقاطع اقتصادی کشور محسوب می‌شود.

از منظر حسابداری، آشنایی صرف با مواد قانونی کافی نیست؛ بلکه حسابدار باید بداند:هر حکم مالیاتی در دفاتر چگونه ثبت می‌شود.ممیز مالیاتی به کدام ثبت‌ها حساس است.و کدام اشتباهات حسابداری مستقیماً منجر به افزایش مالیات و جریمه می‌شود.این مقاله با هدف پاسخ به همین نیاز تدوین شده و تلاش دارد احکام مالیاتی بودجه 1404 را همراه با ثبت‌های حسابداری، مثال واقعی و نگاه ممیزی مالیاتی بررسی کند تا به‌عنوان یک مرجع کاربردی برای حسابداران مورد استفاده قرار گیرد.

⚖️ بررسی جامع مزایا و زیان‌های قوانین و احکام مالیاتی قانون بودجه سال 1404

✅ مزایای قانون بودجه 1404 در حوزه مالیات

📌 اثر مثبت حسابداری:برای بنگاه‌هایی که:دفاتر منظم دارند،ثبت‌های حسابداری واقعی انجام می‌دهند،فروش و هزینه را شفاف ثبت می‌کنند،این قانون یک مزیت رقابتی ایجاد می‌کند؛ زیرا فشار مالیاتی از دوش فعالان شفاف برداشته و به سمت اقتصاد پنهان منتقل می‌شود.

📌 اثر مثبت حسابداری
محاسبه مالیات حقوق شفاف‌تر شده و:اختلاف حساب با کارکنان کاهش می‌یابد،ریسک شکایت‌های کارگری کمتر می‌شود،

📌 اثر مثبت برای حسابداران:امکان برآورد ذخیره مالیات واقعی‌تر،کاهش شوک‌های مالیاتی در رسیدگی،بهبود مدیریت جریان نقدی

❌ زیان‌ها و چالش‌های قانون بودجه 1404

📌 مثال حسابداری ، حتی یک تاخیر ساده در ارسال اظهارنامه:

 بدون امکان پذیرش به‌عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی

 پیامد حسابداری:افزایش سود مشمول مالیات،افزایش ذخیره مالیات،ریسک رد دفاتر قانونی،

قانون بودجه 1404 از منظر سیاست‌گذاری مالیاتی، گامی رو به جلو در شفافیت و عدالت مالیاتی محسوب می‌شود؛ اما از منظر اجرایی، بار سنگینی را بر دوش حسابداران و مودیان گذاشته است.

⭐ توصیه‌های طلایی برای حسابداران در مواجهه با قانون بودجه 1404

(راهنمای عملی، حرفه‌ای و ضد ریسک مالیاتی)

1️⃣ حسابداری را «سامانه‌محور» ببین، نه صرفاً دفتریدر بودجه 1404، دفاتر حسابداری به‌تنهایی مرجع نهایی نیستند. سازمان امور مالیاتی اطلاعات خود را از منابع زیر استخراج می‌کند:سامانه مودیان،تراکنش‌های بانکی،پایانه‌های فروشگاهی،گزارش معاملات فصلی،

📌 بنابراین اگر ثبت‌های دفاتر با داده‌های سامانه‌ای همخوانی نداشته باشد، دفاتر عملاً بی‌اعتبار می‌شوند.توصیه عملی قبل از بستن هر ماه:فروش دفاتر ← با سامانه مودیان تطبیق داده شود.VAT دفاتر ← با اظهارنامه ارزش افزوده چک شود.

2️⃣ هر ثبت حسابداری باید «سند دفاع مالیاتی» داشته باشد.در رسیدگی‌های بودجه 1404، سوال ممیز دیگر این نیست:«ثبت شده یا نه؟»بلکه این است:«مستند و قابل دفاع هست یا نه؟»توصیه عملی،برای هر هزینه:فاکتور رسمی،پرداخت بانکی،ارتباط هزینه با فعالیت شرکت،را به‌صورت پرونده‌ای کامل نگهداری کن.

📌 هزینه بدون مستند = هزینه ردشده

📌 هزینه ردشده = افزایش سود مشمول مالیات

3️⃣ در مالیات حقوق، ریزبینی را چند برابر کنید.مالیات حقوق در بودجه 1404 یکی از حساس‌ترین محورهای رسیدگی است. به‌ویژه در موارد:اضافه‌کاری (که مشمول مالیات است)،پاداش‌ها،مزایای غیرنقدی،

 📌 بین این سه مورد همیشه تطبیق برقرار کن:لیست حقوق داخلی،لیست ارسالی سامانه مالیات حقوق،ثبت حسابداری حقوق،

📌 کوچک‌ترین اختلاف = جریمه قطعی

4️⃣ VAT را جدی‌ترین ریسک مالیاتی بدانید.مالیات بر ارزش افزوده در بودجه 1404:سریع رسیدگی می‌شود،کمتر قابل دفاع است،جرائم آن سنگین و نقدی است،

📌  فقط از فاکتور:معتبر،ثبت‌شده در سامانه مودیان،منطبق با فعالیت واقعی شرکت استفاده کن.

❌ فاکتور صوری =رد اعتبار + جریمه + ریسک پرونده کیفری 

5️⃣ جرائم مالیاتی را «خط قرمز» حسابداری بدانید.یکی از اشتباهات رایج حسابداران این است که:«بعداً جریمه را حل می‌کنیم»در بودجه 1404:بسیاری از جرائم غیرقابل بخشش هستند،و هزینه قابل قبول مالیاتی نیستند،

 📌 تمرکز را بگذار روی:پیشگیری،ارسال به‌موقع،تطبیق مستمر،نه امید به بخشودگی.

6️⃣ خطر «رد دفاتر» را دست‌کم نگیرید.در بودجه 1404، رد دفاتر دیگر استثنا نیست؛ مخصوصاً در موارد:ثبت‌نشدن فروش واقعی،اختلاف با تراکنش بانکی،نبود اسناد مثبته،پیامد رد دفاتر،تشخیص علی‌الراس،افزایش شدید مالیات،جریمه سنگین،

📌 دفاتر باید:منظم،به‌روز،و منطبق با واقعیت اقتصادی باشند.

7️⃣ ذخیره مالیات را واقع‌بینانه شناسایی کنید.یکی از خطاهای خطرناک، کم‌برآورد کردن ذخیره مالیات است؛ چون:سود ظاهری را بالا می‌برد،اما در رسیدگی، شوک مالی ایجاد می‌کند،

📌 ذخیره مالیات را بر اساس:سود واقعی،هزینه‌های قابل قبول،ریسک‌های شناسایی‌شده محاسبه کنید، نه خوش‌بینانه.

8️⃣ حسابدارِ 1404 باید «تحلیل‌گر مالیاتی» باشد.
در فضای جدید:حسابدار صرفاً ثبت‌کننده نیست،بلکه مشاور مالیاتی داخلی شرکت است .

 متن و مفهوم کلی بند (الف) قانون بودجه 1404

📌 پیام برای حسابداران:کوچک‌ترین مغایرت بین دفاتر، اظهارنامه و سامانه‌ها می‌تواند منجر به تشخیص مالیات علی‌الراس یا جرائم شود.

📌 اثر مستقیم:دیگر «درآمد پنهان» یا «حساب بانکی شخصی» از دید ممیزان مخفی نمی‌ماند.

📌 نمونه سناریوی رسیدگی: گردش حساب بانکی > فروش ثبت‌شده در دفاتر→ استناد به بند (الف) تبصره (1)→ رد دفاتر + مطالبه مالیات + جریمه

✅ اثر بر ثبت‌های حسابداری مثال عملی:شرکت الف در سال 1404 فروش واقعی داشته اما بخشی را ثبت نکرده است. اطلاعات فروش از طریق سامانه‌ها شناسایی می‌شود.ثبت اصلاحی پیشنهادی حسابداری:

شناسایی ذخیره مالیات:

📌 عدم انجام این ثبت‌ها = افزایش ریسک جرائم مالیاتی

 ✅  مزایا و معایب بند (الف) تبصره (1)

برای حسابداران (ویژه بند الف تبصره 1) 

بررسی جامع معافیت‌ها و مقررات خاص 

📘ماده (81 )معافیت  فعالیت های کشاورزی

📌 نکته کلیدی:معافیت ماهوی است؛ یعنی حتی در صورت سود بالا، مالیات تعلق نمی‌گیرد.

✅ اثر حسابداری:درآمد ثبت می‌شود،اما هزینه مالیات شناسایی نمی‌شود.

📌 در رسیدگی مالیاتی، ممیز منشا درآمد را بررسی می‌کند، نه صرفاً عنوان حساب.

📘 ماده 139 – معافیت فعالیت‌های فرهنگی، مذهبی و خیریه

✅  ماده (139 ) معافیت موسسات خیریه و فرهنگی مشروط به:داشتن مجوز قانونی،هزینه‌کرد درآمد در راستای اهداف اساسنامه،

✅ ریسک مهم حسابداری:در صورت:نگهداری ضعیف اسناد،مصرف درآمد خارج از اهداف مصوب ،کل درآمد مشمول مالیات می‌شود.

ثبت هزینه‌های معاف:

📌 مستندسازی این هزینه‌ها در ممیزی حیاتی است.

📘 ماده 141 – معافیت صادرات

✅ دامنه معافیت
100٪ معافیت برای صادرات کالاهای غیرنفتی و خدمات،معافیت محدود یا صفر برای مواد خام و نیمه‌خام (طبق قوانین بودجه سنواتی)
📌 در بودجه 1404، نگاه سخت‌گیرانه‌تری به صادرات مواد خام وجود دارد.

✅ ثبت حسابداری درآمد صادراتی

📌 در رسیدگی، اسناد گمرکی، رفع تعهد ارزی و نوع کالا بررسی می‌شود.

📘ماده 143 – معافیت فعالیت در بورس و فرابورس

✅ شرط اصلی:شفافیت اطلاعات مالی،ارائه گزارش‌های قانونی به‌موقع

✅ اثر حسابداری:معافیت باعث کاهش ذخیره مالیات می‌شود:

(پس از اعمال معافیت ماده 143)
📌 عدم رعایت الزامات افشا = حذف معافیت

📘ماده 145 – معافیت سود سپرده‌ها و اوراق مالی

✅ ثبت حسابداری (برای اشخاص حقیقی یا شرکت‌ها)

✅ بدون شناسایی هزینه مالیات

📘ماده 280 – مهلت و نحوه مطالبه مالیات

✅ مفهوم کلیدی ، ماده 280 به مهلت‌های قانونی تشخیص و مطالبه مالیات می‌پردازد و بیان می‌کند:اگر سازمان امور مالیاتی در مهلت مقرر اقدام نکند.حق مطالبه مالیات از بین می‌رود.

📌 ابزار مهم دفاع مالیاتی برای حسابداران حرفه‌ای

✅ کاربرد عملی در ممیزیدر صورت مطالبه خارج از مهلت:امکان اعتراض قانونی،استناد مستقیم به ماده 280

تبصره 1 📘 ماده 131

فرض کنید یک شخص حقیقی در سال 1404:

درآمد فروشگاه: 4 میلیارد تومان
درآمد مشاوره: 2 میلیارد تومان
درآمد تدریس: 1 میلیارد تومان
 درآمد مشمول مالیات = 7 میلیارد تومان

✅ مالیات نه به‌صورت جداگانه، بلکه بر اساس مجموع 7 میلیارد و طبق نرخ‌های ماده 131 محاسبه می‌شود.

 نکته مهم حسابداری و ممیزی
تفکیک حساب‌ها در دفاتر → الزامی 
تفکیک محاسبه مالیات → مردود 

تبصره 7  📘 ماده 105

ابتدا مالیات، سپس اندوخته: ثبت حسابداری نمونه

 تحلیل تطبیقی دو تبصره 

🔹   در بودجه 1404، قانون‌گذار با تبصره 1 ماده 131 و تبصره 7 ماده 105 به‌روشنی اعلام می‌کند: شکل فعالیت یا تصمیمات ظاهری مهم نیست.درآمد و سود واقعی، مبنای قطعی مالیات است.این دو تبصره نقش حسابدار را از «ثبت‌کننده صرف» به تحلیلگر و مدافع مالیاتی ارتقا می‌دهند.

🔹  شرط استفاده از این تخفیف، تسویه کامل بدهی مالیاتی سال قبل و ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر تعیین‌شده توسط سازمان امور مالیاتی است.

🔹  بند ک تبصره 1: در این بخش از احکام مالیاتی قانون بودجه 1404، به کاهش نرخ واحدهای تولیدی پرداخته است؛ بر این اساس به منظور حمایت از سیاست‌های تولید، نرخ مالیات مندرج در ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم برای اشخاص حقوقی دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه‌های مربوطه که در فعالیت‌های تولیدی مشغول هستند، به میزان 5 واحد درصد کاهش یافته است.

 🔹  بند ب تبصره 1: در این بند از احکام مالیاتی قانون بودجه 1404، به مالیات تکلیفی مراکز درمانی پرداخته شده است؛ بنابراین کلیه مراکز درمانی، اعم از دولتی، خصوصی، وابسته به نهادهای عمومی غیردولتی، نیروهای مسلح، خیریه‌ها و شرکت‌های دولتی مکلف هستند 10 درصد از حق‌الزحمه یا حق‌العمل گروه پزشکی را که از طریق صورت‌حساب‌های ارسالی به بیمه‌ها یا پرداخت نقدی که توسط بیمار دریافت می‌شود، به عنوان مالیات علی‌الحساب کسر کرده و به نام فرد مربوطه، حداکثر تا پایان ماه بعد از دریافت وجه صورت‌حساب، به سازمان امور مالیاتی تحت عنوان مالیات تکلیفی پزشکان پرداخت کنند.این مالیات علی‌الحساب شامل پرداخت‌هایی که به عنوان درآمد حقوق و کارانه طبق قوانین بودجه سالیانه مشمول کسر مالیات شده‌اند، نمی‌شود. اجرای این بند مطابق با حکم ماده 199 قانون مالیات‌های مستقیم خواهد بود.

📘 ماده 199 قانون مالیات‌های مستقیم

(ضمانت اجرایی وصول مالیات – مسئولیت تضامنی کسرکنندگان)

ثبت حسابداری هنگام کسر و پرداخت مالیات حقوق:

و پس از پرداخت مالیات به اداره مالیات:

پیام کلیدی ماده 199 برای حسابداران

هدف قانون‌گذار از ماده 199:

🔹 افزایش احتمال وصول مالیات

🔹 جلوگیری از تاخیر یا فرار مالیاتی

🔹 انتقال مسئولیت از مودی به پرداخت‌کننده وجه برای تسهیل وصول

🔹 ایجاد فرهنگ دقت در پرداخت‌ها و قراردادها

جمع‌بندی تحلیلی

مالیات سلامت

 جمع‌بندی نهایی مالیات سلامت

🔹 موضوع اصلی ماده 64 چیست؟

ماده 64 مبنای تعیین «ارزش اجاری املاک» را مشخص می‌کند. ارزش اجاری، پایه محاسبه:مالیات بر درآمد اجاره املاک،برخی مالیات‌های مرتبط با املاک (غیرمستقیم)

📘 مفهوم ساده ماده 64

 کمیسیون تقویم املاک چیست؟

نکات بسیار مهم و کاربردی

 جمع‌بندی نهایی

🏠 موارد معاف از مالیات بر خانه‌های گران‌قیمت :

(طبق قوانین بودجه سالانه و مقررات مالیاتی مرتبط)مالیات بر خانه‌های گران‌قیمت یک مالیات بودجه‌ای است (نه دائمی در قانون مالیات‌های مستقیم) و هر سال در قانون بودجه کل کشور تعیین می‌شود.

✅ موارد معافیت اصلی

 جمع‌بندی سریع

نکته مهم حسابداری و دفاع مالیاتی

✅ مبنای تشخیص، اطلاعات سامانه املاک و اسکان و ارزش‌گذاری سازمان امور مالیاتی است.اگر ملکی به‌اشتباه مشمول شده:می‌توان با مدارک پایان‌کار، موقعیت مکانی، نوع مالکیت و کاربری اعتراض ثبت کرد.

✅ بند ت تبصره 1: بر اساس احکام مالیاتی قانون بودجه 1404، این قانون با هدف اخذ مالیات از خودروهای لوکس و گران‌قیمت، ایجاد عدالت مالیاتی و افزایش درآمدهای دولت طراحی شده است. تمرکز این حکم بر خودروهایی است که ارزش آن‌ها بیش از مقدار مشخص شده باشد، بدین ترتیب این مالیات صرفاً به دارایی‌های لوکس محدود می‌شود. 

🚗 تبصره خودروهای لوکس

✅ موارد معاف از مالیات خودروهای لوکس

1️⃣ تا سقف ارزش معافیت (یک خودرو برای هر شخص)

2️⃣ خودروهای عمومی (تاکسی، اتوبوس، آمبولانس و…)

3️⃣ خودروهای کشاورزی و راه‌سازی</p

4️⃣ خودروهای متعلق به نهادهای نظامی، انتظامی و امدادی

5️⃣ خودروهای فرسوده یا غیرقابل بهره‌برداری (با احراز شرایط)

 جمع‌بندی سریع

احکام مالیاتی حقوق و دستمزد در قانون بودجه 1404

📌 1. معافیت سالانه مالیات حقوق (سقف معافیت)
بر اساس بند (الف) تبصره (1) قانون بودجه 1404:سقف معافیت مالیاتی سالانه حقوق‌بگیران  1,440,000,000 ریال در سال

معادل ماهانه:120,000,000 ریال در ماه حقوق و مزایای کارکنان تا این مبلغ کاملاً از مالیات معاف است.

📌 2. نرخ‌های مالیات بر حقوق مازاد بر معافیت مالیات حقوق به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود:

🔹 مبنای محاسبه، جمع کل حقوق و مزایای مشمول مالیات در سال است.

📌 3. حقوق کارکنان دولت و بخش خصوصی:هیچ تفاوتی در نرخ و معافیت بین:کارکنان دولت،کارکنان بخش خصوصی،شرکت‌های دولتی، نهادهای عمومی و غیردولتی وجود ندارد.اصل عدالت مالیاتی در بودجه 1404 رعایت شده است.

📌 4. مزایای مشمول و معاف از مالیات حقوق: مزایای مشمول مالیات:حقوق پایه،اضافه‌کار،فوق‌العاده‌ها،پاداش‌های مستمر،حق‌الجلسه،کارانه و مزایای نقدی 

❌ مزایای معاف (طبق قانون مالیات‌های مستقیم):عیدی سالانه تا سقف قانونی،سنوات پایان خدمت،بازخرید مرخصی،حق ماموریت،هزینه سفر و فوق‌العاده ماموریت

📌 5. مالیات عیدی و پاداش:عیدی سالانه تا سقف یک‌دوازدهم معافیت سالانه:120,000,000 ریال مازاد بر آن، مشمول مالیات حقوق خواهد بود.

📌 6. تکلیف کارفرما در کسر و پرداخت مالیات حقوق کارفرما مکلف است:محاسبه صحیح مالیات حقوق هر ماه،کسر مالیات از حقوق کارکنان،واریز مالیات حداکثر تا پایان ماه بعد،ارسال لیست حقوق و مالیات به سازمان امور مالیاتی

 ❌ عدم انجام هرکدام ⇒ مشمول جرایم ماده 197 و 199 ق.م.م

📌 7. جرایم مهم مرتبط با مالیات حقوق

⭐ نکات طلایی برای حسابداران (ویژه بودجه 1404) ⭐  مالیات حقوق را تجمیعی سالانه کنترل کنید، نه فقط ماهانه⭐  مزایای غیرنقدی را از نظر مشمولیت بررسی کنید⭐   عیدی و پاداش پایان سال را جداگانه تحلیل کنید⭐  سقف معافیت را در نرم‌افزار حقوق به‌روز کنید⭐   لیست مالیات حقوق با لیست بیمه تطابق داشته باشد.

احکام مالیاتی صاحبان کسب‌وکار در قانون بودجه 1404

📌 1. مالیات بر درآمد صاحبان مشاغل (اشخاص حقیقی) نرخ مالیات اشخاص حقیقی (مشاغل)طبق ماده 131 قانون مالیات‌های مستقیم (با تایید در بودجه 1404):

✅ این نرخ‌ها در بودجه 1404 تغییری نکرده‌اند، اما پایه‌های کنترلی تشدید شده‌اند.

📌 2. افزایش تمرکز بر مالیات مقطوع و هوشمندسازی: مالیات مقطوع (تبصره ماده 100)در بودجه 1404:🔹تداوم اجرای مالیات مقطوع برای مشاغل خرد،افزایش استفاده از:داده‌های بانکی،پایانه‌های فروشگاهی،حساب‌های تجاری

❌ در صورت عدم انطباق گردش حساب با مالیات مقطوع ⇒ خروج از شمول تبصره 100.

📌 3. پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان:ثبت‌نام کلیه صاحبان کسب‌وکار در سامانه مودیان ،صدور صورتحساب الکترونیکی،اتصال دستگاه کارتخوان به پرونده مالیاتی

❌عدم رعایت:محرومیت از معافیت‌ها،جرایم سنگین،تشخیص علی‌الراس (سیستمی)

📌 4. مالیات بر ارزش افزوده (VAT)نرخ عمومی: 9٪ (6٪ مالیات + 3٪ عوارض)
 نکات مهم بودجه 1404:سخت‌گیری بیشتر در:اظهارنامه‌های فصلی ،اعتبار مالیاتی خرید،افزایش تطبیق اطلاعات با سامانه مودیان، فقط صورتحساب الکترونیکی معتبر ⇒ اعتبار مالیاتی قابل قبول

📌 5. معافیت‌ها و مشوق‌های مالیاتی کسب‌وکارها: مهم‌ترین معافیت‌ها:فعالیت‌های تولیدی دارای مجوز،شرکت‌های دانش‌بنیان،واحدهای مستقر در مناطق کمترتوسعه‌یافته،مشاغل خانگی واجد شرایط،
✅شرط اصلی بهره‌مندی:ثبت صحیح درآمد،شفافیت مالی،عدم بدهی قطعی مالیاتی
📌 6. جرایم و ضمانت‌های اجرایی (شدیدتر در 1404)

📌 7. مالیات شرکت‌ها (اشخاص حقوقی)نرخ مالیات اشخاص حقوقی: 25٪تغییری در نرخ ایجاد نشده،تمرکز بر:جلوگیری از زیان‌سازی صوری،تطبیق تراکنش‌ها با اظهارنامه،تحلیل سود واقعی

⭐ توصیه‌های طلایی ویژه صاحبان کسب‌وکار (بودجه 1404)⭐  تفکیک حساب شخصی و تجاری⭐   ثبت دقیق فروش‌ها در سامانه مودیان ⭐  استفاده از مشاور مالیاتی حرفه‌ای    ⭐  کنترل گردش حساب بانکی ماهانه  ⭐  تطبیق اظهارنامه با گزارش‌های سامانه
❌ پرهیز کنید از:فروش بدون فاکتور،استفاده از کارتخوان دیگران،اظهار سود غیرواقعی،تاخیر در ارسال اظهارنامه‌ها

  بودجه 1404 برای صاحبان کسب‌وکار:نرخ‌ها را افزایش نداده،اما شفافیت و کنترل را به‌شدت بالا برده است. تمرکز اصلی: داده‌محوری، سامانه مودیان و حساب‌های تجاری

احکام مالیاتی بودجه 1404 در خصوص مالیات بر ارزش افزوده (VAT)

⭐ توصیه‌های طلایی مالیات بر ارزش افزوده (ویژه 1404)  ⭐  صدور صورتحساب الکترونیکی واقعی    ⭐  کنترل اعتبار مالیاتی قبل از ارسال اظهارنامه   ⭐   تطبیق گزارش سامانه مودیان با دفاتر ⭐  نگهداری اسناد حداقل 10 سال ⭐  بررسی معاف یا مشمول بودن هر کالا/خدمت

❌ پرهیز کنید از:خرید فاکتور صوری،استفاده از کارتخوان غیرمرتبط،تاخیر در اظهارنامه VAT،اعتماد به فاکتورهای غیرسامانه‌ای
 مالیات بر ارزش افزوده در بودجه 1404:بدون افزایش نرخ ، اما با افزایش شدید کنترل و شفافیت،تمرکز اصلی: سامانه مودیان، صورتحساب الکترونیکی و گردش حساب 

توضیح بند «ف» تبصره (1) احکام مالیاتی بودجه 1404

 متن و مفهوم کلی بند «ف» تبصره 1بند «ف» تبصره (1) قانون بودجه 1404 ناظر بر:تقویت شفافیت مالی، جلوگیری از فرار مالیاتی و شناسایی درآمد واقعی مودیان از طریق اطلاعات بانکی، تراکنش‌ها و ابزارهای پرداخت ا ست.این بند در واقع بازوی اجرایی و کنترلی احکام مالیاتی بودجه 1404 محسوب می‌شود.

📌 1. محور اصلی بند «ف» تبصره 1تمرکز بند «ف» بر 4 موضوع کلیدی است:

1️⃣ استفاده از اطلاعات بانکی و تراکنش‌های مالی
2️⃣ شناسایی حساب‌های تجاری و تفکیک از حساب شخصی
3️⃣   مقابله با کتمان درآمد
4️⃣ افزایش دقت تشخیص مالیات واقعی مودیان

📌 2. حساب‌های بانکی تجاری (نکته بسیار مهم)بر اساس بند «ف»:سازمان امور مالیاتی مجاز است از اطلاعات:حساب‌های بانکی،کارتخوان‌ها،درگاه‌های پرداخت،تراکنش‌های الکترونیکی،برای تشخیص درآمد مشمول مالیات استفاده کند.

✅  اگر حسابی:دارای تراکنش‌های پرتعداد،یا مبالغ قابل توجه،یا الگوی تجاری باشد ⇒ به‌عنوان حساب تجاری تلقی می‌شود.حتی اگر مودی آن را شخصی اعلام کرده باشد.

📌 3. آثار مالیاتی بند «ف» برای مودیان:برای صاحبان کسب‌وکار:افزایش ریسک شناسایی فروش‌های ثبت‌نشده،حذف امکان پنهان‌سازی درآمد،تطبیق گردش حساب با:اظهارنامه،سامانه مودیانVAT
✅ برای اشخاص عادی:در صورت استفاده از حساب شخصی برای کسب‌وکار ⇒ احتمال مطالبه مالیات

📌 4. ارتباط بند «ف» با سامانه مودیان بند «ف» مکمل این سامانه است:تطبیق:صورتحساب الکترونیکی،فروش ثبت‌شده،گردش حساب بانکی ❌ مغایرت ⇒تشخیص درآمد علی‌الراس (سیستمی)مطالبه مالیات + جریمه 

📌 5. اثر بند «ف» بر مالیات بر ارزش افزودهدر بودجه 1404:اگر گردش حساب نشان‌دهنده فروش باشد.ولی VAT اظهار نشده باشد.⇒ سازمان امور مالیاتی می‌تواند:VAT را مطالبه کند.به‌همراه جرایم عدم اظهار و عدم پرداخت .

📌 6. جرایم و پیامدهای عدم رعایت بند «ف»

 این بند، عملاً فضای فرار مالیاتی را بسیار محدود کرده است.

📌 7. تفاوت بند «ف» تبصره 1 با قوانین قبلی

⭐ توصیه‌های طلایی (ویژه بند «ف» تبصره 1)   ⭐  تفکیک کامل حساب شخصی و تجاری ⭐   ثبت همه فروش‌ها در سامانه مودیان ⭐   تطبیق ماهانه گردش حساب با دفاتر ⭐   ثبت رسمی دستگاه کارتخوان   ⭐  مستندسازی دریافت‌ها و پرداخت‌ها
❌ پرهیز کنید از:استفاده از کارت دیگران،واریز فروش به حساب شخصی،فروش بدون صورتحساب،اعلام درآمد کمتر از واقع

✅  بند «ف» تبصره (1) بودجه 1404:نرخ مالیات را افزایش نمی‌دهد.اما فرار مالیاتی را بسیار پرهزینه می‌کند. ستون اصلی شفافیت مالی و داده‌محوری مالیات است .

✅  بند ف تبصره 1: در این بخش از احکام مالیاتی قانون بودجه 1404، به شرایط خاصی برای اعمال مقررات استرداد مالیات بر ارزش افزوده برای شرکت‌های ایرانی اشاره شده است که در زنجیره تامین کالاها و خدمات مورد نیاز شرکت‌های پیمانکاری خارجی فعالیت می‌کنند. این شرکت‌ها در طرح‌هایی مشارکت دارند که تعهدات آن‌ها توسط طرف خارجی تعریف شده است.

✅ بر‌اساس شمول تبصره (3) ماده (10) قانون مالیات بر ارزش افزوده، مالیات و عوارض پرداختی این بند، توسط شرکت‌های ایرانی که در چنین پروژه‌هایی مشارکت دارند، مشروط به رعایت شرایط قانونی، قابل استرداد است.

✅  این حکم به‌نوعی تسری معافیت مالیاتی صادرات خدمات به فعالیت‌های پشتیبان شرکت‌های داخلی در پروژه‌های صادرات‌ محور است، که با هدف حمایت از زنجیره تولید و تامین در قانون گنجانده شده است.

تعریف «حقوق ورودی» در قانون بودجه 1404

📌 تعریف قانونی در قانون بودجه سال 1404، همانند قوانین بودجه سنواتی اخیر و با اتکا به قانون امور گمرکی:حقوق ورودی به مجموع «حقوق گمرکی» و «سود بازرگانی» اطلاق می‌شود که در زمان واردات کالا از واردکننده اخذ می‌گردد.

✅ بنابراین در بودجه 1404:حقوق ورودی=حقوق گمرکی+سود بازرگانی \text{حقوق ورودی} = \text{حقوق گمرکی} + \text{سود بازرگانی} حقوق ورودی=حقوق گمرکی+سود بازرگانی 

📌 اجزای حقوق ورودی در بودجه 1404 1. حقوق گمرکی معمولاً 4٪ ارزش گمرکی کالاارزش گمرکی = (CIF × نرخ ارز مبنای محاسبات گمرکی)2. سود بازرگانی توسط هیئت وزیران تعیین می‌شود.بسته به:نوع کالا،مصرفی یا سرمایه‌ای بودن،حمایت از تولید داخل،سیاست‌های تجاری،متغیر است.نکته بسیار مهم: مالیات‌ها جزء حقوق ورودی نیستند.

  ✅   در تعریف حقوق ورودی در بودجه 1404: این  موارد جزء حقوق ورودی محسوب نمی‌شوند:مالیات بر ارزش افزوده واردات ،مالیات علی‌الحساب واردات ،عوارض خاص (هلال احمر، استاندارد، …) این مبالغ همزمان با واردات اخذ می‌شوند

❌ اما ماهیتاً مالیات یا عوارض‌اند، نه حقوق ورودی

تفاوت «حقوق ورودی» با «مالیات و عوارض واردات»

📌 جایگاه تعریف در بودجه 1404در تبصره‌های درآمدی قانون بودجه 1404، به‌ویژه:تبصره (1)تبصره‌های مرتبط با گمرک و واردات ،حقوق ورودی:یکی از منابع اصلی درآمد دولت،و ابزار کنترل واردات و حمایت از تولید داخلی در نظر گرفته شده است.

📌 اثر این تعریف برای مودیان و واردکنندگان:حقوق ورودی ≠ کل مبلغ پرداختی در گمرک،VAT واردات:بعداً قابل تهاتر یا استرداد است (برای مودیان VAT)اما حقوق ورودی هزینه قطعی محسوب می‌شود.
در قانون بودجه 1404:حقوق ورودی = حقوق گمرکی + سود بازرگانی و مالیات‌ها و عوارض اخذشده هنگام واردات، جزء حقوق ورودی محسوب نمی‌شوند، هرچند همزمان وصول می‌گردند

📌  بند ذ تبصره 1: به منظور حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در قانون بودجه 1404، دولت با هدف حمایت از تولید، کاهش هزینه‌ها و تقویت سلامت و کشاورزی، حقوق گمرکی واردات دارو، مواد اولیه دارویی، ملزومات پزشکی، شیرخشک اطفال، کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی   و کشاورزی را به 1 درصد کاهش داده است و سایر اقلام با حقوق گمرکی کمتر از 1 درصد تغییر نمی‌کنند. 

📌  کالاهای مشمول بن «خ» تبصره (2) قانون بودجه 1404 از این قاعده مستثنی هستند و حقوق ورودی آن‌ها بر اساس نرخ ترجیحی واحد محاسبه می‌شود. نرخ ترجیحی معمولاً نرخی پایین‌تر از نرخ بازار است که برای کالاهای ضروری یا استراتژیک (مانند دارو، کالاهای اساسی، یا نهاده‌های کشاورزی) به‌منظور کاهش هزینه‌های واردات و حمایت از مصرف‌کنندگان اعمال می‌شود. 

📌  بند ر تبصره 1: این بند از تبصره احکام مالیاتی قانون بودجه 1404، به تنظیم فرآیند واردات خودروهای سواری نو و کارکرده با حداکثر 5 سال ساخت در سال 1404، تخصیص ارز مورد نیاز، تعیین حقوق ورودی و شرایط واگذاری مجوزهای وارداتی می‌پردازد و هدف آن ساماندهی بازار خودرو، پاسخ به تقاضای داخلی و حمایت از صادرکنندگان از طریق رفع تعهدات ارزی است.

 📌 حقوق ورودی (شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی) برای خودروهای وارداتی از محل ارز تخصیصی این بند، 100% ارزش گمرکی خودرو تعیین شده است. این نرخ بالا به منظور کنترل تقاضا برای خودروهای وارداتی، افزایش درآمدهای گمرکی و حمایت غیر مستقیم از تولید داخلی خودرو اعمال می‌شوند.

مطالب بیشتر تماس با ما

• 1: مهم‌ترین تغییر مالیاتی قانون بودجه 1404 نسبت به سال قبل چیست؟

  مهم‌ترین تغییر، تمرکز بیشتر بر شفافیت مالی و گسترش پایه‌های مالیاتی است. در بودجه 1404 استفاده از سامانهمودیان، پایانه‌های فروشگاهی و تبادل داده بین دستگاه‌ها پررنگ‌تر شده و فرار مالیاتی با ابزارهای سیستمی کنترلمی‌شود. این موضوع باعث کاهش رسیدگی‌های سلیقه‌ای و افزایش ریسک عدم اظهار صحیح درآمد شده است.

• 2: آیا معافیت‌های مالیاتی در بودجه 1404 حذف شده‌اند؟

  خیر، اما هدفمندتر شده‌اند. معافیت‌هایی مانند مواد 132، 141 و 143 همچنان برقرارند، ولی شرط استفاده از آن‌هاثبت صحیح اطلاعات، رعایت الزامات سامانه‌ای و ارائه اظهارنامه دقیق است. در صورت عدم رعایت این موارد، حتیفعالیت‌های معاف نیز ممکن است مشمول مالیات شوند.

• 3: بودجه 1404 چه تاثیری بر مالیات حقوق و دستمزد دارد؟

  در بودجه 1404 سقف معافیت مالیات حقوق افزایش یافته، اما هم‌زمان کنترل پرداخت‌ها و مزایا دقیق‌تر شده است.تمامی پرداخت‌های نقدی و غیرنقدی (مانند پاداش، اضافه‌کار و مزایای رفاهی) در محاسبه مالیات مورد توجه قرارمی‌گیرند و کارفرمایان موظف‌اند اطلاعات را دقیق و به‌موقع ارسال کنند.

• 4: مهم‌ترین توصیه مالیاتی برای حسابداران در بودجه 1404 چیست؟

  مهم‌ترین توصیه این است که حسابداری را هم‌زمان با نگاه ممیزی مالیاتی انجام دهند. یعنی:ثبت‌ها مستند و قابل دفاع باشند .تطابق اظهارنامه با دفاتر رعایت شود .از معافیت‌ها با مستند قانونی استفاده شود.