اساسنامه شرکت و نحوه تنظیم آن (19 مورد اساسنامه) + ثبت اینترنتی
برای ثبت یک شرکت انجام اقداماتی لازم است که یکی از این اقدامات، تنظیم اساسنامه شرکت است. اساسنامه نوعی سند برای رسمیت شخصیت حقوقی شرکتهای سهامی (عام و خاص) است که در این سند کلیه جزئیات مربوط به شرکت ثبت میشود. با توجه به اهمیت اساسنامه برای ثبت شرکتهای تجاری در این مقاله قصد داریم به نحوه تنظیم آن بپردازیم. پس تا پایان با ما همراه باشید.
اساسنامه شرکت
یکی از مهم ترین مدارک ضروری برای ثبت شرکت، اساسنامه است. یک نوع سند است که در آن چگونگی فعالیت و ادره یک شرکت، وظایف هر یک از شرکا و ارتباط آنها با هم، تکلیف سود و زیان و غیره ذکر میشود. هر شرکتی باید اساسنامه مخصوص به خود را دارا باشد و رعایت موارد مندرج در آن برای تمامی شرکا لازم است.
چه مواردی در اساس نامه تعیین میشود؟
در این سند موارد زیر تعیین تکلیف میشود:
- روابط شرکاء با هم؛
- حدود اختیارات و وظایف مجامع عمومی و هیئت مدیره؛
- وظایف بازرسین شرکت سهامی؛
- تکلیف سود و زیان شرکت؛
- چگونگی انحلال شرکت؛
- تعداد مدیران و نحوه انتخاب؛
- نحوه تبدیل شرکت به یک شرکت دیگر؛
- و...
توجه کنید که اساسنامه تابع نظر افراد موسس و اکثریت دارندگان سهام است و در آن کلیه مواردی که مرتبط با تاسیس، ثبت و فعالیت شرکت است، تعیین تکلیف میشود و رعایت تمامی مواد اساسنامه برای اعضاء شرکت تجاری ضروری است.
از جمله موارد مهمی که اهمیت تنظیم اساسنامه را نشان میدهد، فراهم سازی امکان اداره شرکت و تعیین یک مسیر روشن برای هیئت مدیره است.

اهمیت تنظیم اساسنامه شرکت
تنظیم اساسنامه شرکت یکی از مهمترین مراحل در فرآیند ثبت و راهاندازی یک کسبوکار رسمی است. اساسنامه در واقع سندی است که چارچوب حقوقی، مدیریتی و مالی شرکت را مشخص میکند و تمامی تصمیمات و فعالیتهای شرکت باید در چهارچوب آن انجام شود.
از نظر قانونی، اساسنامه سندی الزامآور است و در صورت بروز اختلاف میان شرکا یا سهامداران، اولین مرجع استناد، مفاد همین سند خواهد بود. به بیان دیگر، اساسنامه نقش «قانون داخلی شرکت» را ایفا میکند. اگر این سند بهدرستی و با دقت تنظیم نشود، ممکن است در آینده زمینهساز اختلافات حقوقی، مشکلات مدیریتی یا حتی انحلال شرکت شود.
اهمیت تنظیم اساسنامه را میتوان در چند محور اصلی خلاصه کرد:
- تعیین دقیق حدود اختیارات مدیران و هیئت مدیره؛
- مشخص کردن نحوه تقسیم سود و زیان؛
- جلوگیری از اختلافات میان شرکا؛
- تعیین تکلیف در شرایط بحرانی مانند فوت یا خروج شریک؛
- ایجاد شفافیت در ساختار تصمیمگیری.
چگونه اساسنامه شرکت را تنظیم کنیم؟
همانطور که در پاراگراف های قبل گفتیم برای ثبت شرکت، تنظیم اساس نامه ضروری است و در صورت عدم تنظیم آن، انجام فعالیت های شرکت با منع قانونی مواجه میشود. اما این کار چگونه انجام میشود!
ابتدا باید بدانیم که این سند از چه بخش هایی تشکیل میشود. طبق ماده 8 قانون تجارت، اساسنامه شرکتهای سهامی باید با ذکر تاریخ به امضاء افراد موسس برسد وشامل مطالب زیر باشد :
1 - نام شرکت.
نام شرکت باید منحصربهفرد، مطابق قوانین ثبت شرکتها و بدون شباهت به نام شرکتهای دیگر باشد. درج دقیق نام در اساسنامه اهمیت بالایی دارد، زیرا تمامی فعالیتهای حقوقی شرکت با همین عنوان انجام میشود.
2 - موضوع فعالیت شرکت بطور واضح
شرکت تجاری فقط حق دارد در محدوده موضوع شرکت فعالیت کند لذا این مورد باید به صورت دقیق و روشن در اساسنامه بیان شود.
3 - مدت شرکت
یک شرکت ممکن است به صورت محدود یا نامحدود تشکیل شود بنابراین اگر فعالیت شرکتی به صورت محدود است حتما باید شروع و خاتمه آن مشخص باشد.
4 - مرکزاصلی شرکت ومحل شعب
مکان فعالیت شرکت یا به عبارتی مرکز اصلی فعالیت شرکت باید در اساسنامه قید شود.
5 - مبلغ سرمایه شرکت
مقدار وجوه نقد و غیر نقد شرکت به تفکیک ذکر شود و میزان سرمایه شرکت نیز مشخص شود.
بیشتر بدانید: افزایش سرمایه
6 – تعدادسهام (بی نام و بانام) ومبلغ اسمی آنها
تعداد سهام و مبلغ دقیق هر سهم در اساسنامه ذکر میشود. همچنین اگر شرکت ایجاد سهام ممتازی را به افراد سهامدار اختصاص دهد، تعداد و مشخصات این سهام نیز باید قید شود.
7 - تعیین مبلغ پرداختی هرسهم ونحوه مطالبه بقیه مبلغ
با توجه به اینکه سهامداران باید بخشی از مبلغ سهام را پرداخت کنند، لذا در اساسنامه باید معلوم باشد که چه مقدار از مبلغ مورد نظر پرداخت شده و مابقی آن در چه زمانی پرداخت میشود.
مدت زمانی که طی آن مابقی مبلغ باید مطالبه شود، ازپنج سال متجاوزنخواهد بود.
8 - نحوه انتقال سهام با نام
در برخی شرکتها ممکن است یک سهام با نام به سهام بی نام و برعکس تبدیل شود، بنابراین باید نحوه انتقال آن مشخص شود.
9 - طریقه تبدیل سهام بانام به سهام بی نام وبالعکس.
10 – شرایط صدور اوراق قرضه
گاهی ممکن است شرکتی اقدام به صدور اوراق قرضه نماید. به همین دلیل باید مقررات مرتبط با این صدور در اساس نامه درج و طبق آن رعایت شود.
11 - قوانین افزایش وکاهش سرمایه شرکت
اگر لازم باشد سرمایه شرکت افزایش یا کاهش یابد، قوانین تغییر سرمایه باید در اساسنامه ذکر شود.
12 – شرایط تشکیل مجامع عمومی و دعوت از اعضا
حد نصاب تشکیل مجامع عمومی، شرایط تشکیل آن، ترتیب اداره آنها و دعوت از اعضای این مجامع همه باید مشخص باشد.
13 - تعداد مدیران
نحوه انتخاب ومدت ماموریت مدیران ونحوه تعیین جانشین برای مدیرانی که فوت یا استعفاء می دهند یا محجور یا معزول یا از لحاظ قانونی ممنوع می شوند.
14- تعیین وظایف وحدود اختیارات مدیران.
15- تعداد سهام تضمینی
تعداد سهام تضمینی که مدیران باید به صندوق شرکت بسپارند، باید در اساسنامه ذکر شود.
16- افراد بازرس
تعداد بازرسان که بر نحوه فعالیت شرکت نظارت دارند، نحوه انتخاب، وظایف و مدت زمان ماموریت بازرس باید قید شود.
17- تعیین سال مالی
شروع و پایان سال مالی شرکت، موعد تنظیم ترازنامه وحساب سود و زیان وتسلیم آن به بازرسان و به مجمع عمومی سالانه باید در اساس نامه درج شود.
18- انحلال اختیاری شرکت
اگر شرکاء قصد کنند شرکت را بطور اختیاری منحل نمایند، این امر طبق مقررات اساس نامه باید انجام شود.
19- نحوه تغییر اساسنامه
تغییر در اساس نامه در صورتی معتبر است که در چارچوب مقررات آن تغییر یابد، لذا نحوه تغییر باید در خود اساس نامه مشخص باشد.
قوانین و اصول رسمی تنظیم اساسنامه
تنظیم اساسنامه باید مطابق با قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران و آییننامههای اداره ثبت شرکتها انجام شود. عدم رعایت قوانین ممکن است موجب رد درخواست ثبت یا بروز مشکلات حقوقی در آینده شود.
برخی از مهمترین اصول قانونی عبارتاند از:
- موضوع فعالیت باید مشروع و قانونی باشد.
- سرمایه شرکت باید بهصورت دقیق و واقعی اعلام شود.
- مدت فعالیت شرکت باید مشخص باشد.
- نحوه تشکیل مجامع و تصمیمگیریها باید مطابق قانون تجارت تعیین شود.
- مقررات مربوط به انحلال شرکت باید شفاف باشد.
- همچنین در صورت انجام فعالیتهای نیازمند مجوز (مانند فعالیتهای پزشکی، آموزشی یا مالی)، اخذ مجوز مربوطه الزامی است و باید در اساسنامه ذکر شود.
رعایت این اصول باعث میشود اساسنامه از نظر حقوقی معتبر باشد و در فرآیند ثبت شرکت با مشکل مواجه نشود.
ثبت اینترنتی اساسنامه شرکت
در قدیم دفاتر مربوط به اساس نامه شرکت را حتما باید از اداره ثبت شرکت ها دریافت میکردند اما در حال حاضر با توجه به اینکه روند ثبت شرکتها اینترنتی است، اساسنامه نیز به صورت پیش فرض قابل دریافت از سایت مربوطه است. موسسین شرکت بعد از دریافت اساس نامه اینترنتی اقدام به تنظیم و تکمیل آن میکنند. ثبت اساس نامه در سامانه اداره ثبت شرکتها صورت میگیرد و در آنجا بارگذاری میشود.
مراحل ثبت اینترنتی شامل:
1- ورود به سامانه ثبت شرکتها
اطلاعات اولیه شرکت در سامانه وارد میشود.
2- تکمیل فرم اساسنامه
اطلاعات مربوط به سرمایه، موضوع، مدیران و سایر بندهای اساسنامه در فرمهای الکترونیکی درج میشود.
3- بارگذاری مدارک
مدارک هویتی شرکا، اقرارنامهها و صورتجلسات باید بارگذاری شوند.
4- ارسال نهایی و دریافت کد پیگیری
پس از تایید اطلاعات، کد پیگیری صادر میشود.
5- بررسی توسط کارشناس ثبت
کارشناس اداره ثبت شرکتها مدارک را بررسی و در صورت نقص، ابلاغ رفع نقص صادر میکند.
مدارک لازم برای ثبت اساسنامه
- تصویر کارت ملی و شناسنامه شرکا؛
- اقرارنامه مدیران؛
- صورتجلسه مجمع موسس؛
- گواهی بانکی واریز سرمایه (در شرکتهای سهامی)؛
- مجوز فعالیت (در صورت نیاز).
اطلاع از این مدارک و مراحل، فرآیند ثبت شرکت را سریعتر و بدون اتلاف زمان انجام میدهد.
تفاوت اساسنامه شرکت با شرکت نامه
اساسنامه در واقع سند هویت شرکتهای تجاری است و در آن مواردی نظیر نام شرکت، موضوع فعالیت شرکت، مبلغ سرمایه، تعداد سهام، وظایف مدیران و بازرسان و کلیه مواردی که در متن مقاله قسمت تنظیم اساسنامه ذکر شد باید لحاظ شود. به عبارتی خط مشی شرکت در آن قید میشود. اما شرکت نامه مختص شرکتهاى با مسئولیت محدود، شرکتهای تضامنى و نسبى است یعنی شرکتهاى سهامى و تعاونى نیازى به آن ندارند. شرکت نامه هم نوعی سند رسمی است که موارد مندرج در آن در واقع، بخشی از اساسنامه شرکت است که توسط قوه قضائیه چاپ و در اختیار سازمان ثبت اسناد کشور و اداره کل ثبت شرکتها قرار مىگیرد و تنظیم آن توسط موسسین صورت میگیرد.
طبق ماده 197 قانون تجارت، بعد از تشکیل شرکت در همان ماه اول باید خلاصه شرکتنامه و ضمیمه های آن به وزارت دادگسترى ارسال شود.
انواع اساسنامه در شرکتهای مختلف
نوع شرکت تاثیر مستقیمی بر ساختار و محتوای اساسنامه دارد. در قانون تجارت، شرکتها به انواع مختلفی تقسیم میشوند و هر کدام چارچوب خاص خود را دارند.
1. اساسنامه شرکت سهامی خاص
در این نوع شرکت، سرمایه به سهام تقسیم میشود و مسئولیت سهامداران محدود به مبلغ اسمی سهام آنهاست. در شرکت سهامی خاص، اساسنامه معمولاً شامل مواردی مانند تعداد سهام، مبلغ اسمی هر سهم، نحوه نقل و انتقال سهام و شرایط تشکیل مجامع عمومی است.
2. شرکت سهامی عام
در این شرکت های سهامی عام، بخشی از سرمایه از طریق پذیرهنویسی عمومی تامین میشود. بنابراین مقررات اساسنامه در این نوع شرکت دقیقتر و گستردهتر است و شامل ضوابط انتشار سهام و گزارشدهی عمومی نیز میشود.
3. اساسنامه شرکت با مسئولیت محدود
در این نوع شرکت، سرمایه به سهمالشرکه تقسیم میشود نه سهام. نقل و انتقال سهمالشرکه شرایط خاصتری دارد و باید با رضایت اکثریت شرکا انجام شود. ساختار مدیریتی نیز سادهتر از شرکتهای سهامی است.
4. شرکت تضامنی و نسبی
در این شرکتها مسئولیت شرکا نامحدود یا نسبی است و اساسنامه باید بهطور دقیق میزان مسئولیت هر شریک را مشخص کند.
بنابراین هنگام تنظیم اساسنامه، باید نوع شرکت را بهدرستی انتخاب کرد؛ زیرا هر قالب حقوقی، الزامات و ساختار متفاوتی دارد.
نمونه اساسنامه شرکت ها
بسیاری از متقاضیان ثبت شرکت به دنبال نمونه اساسنامه آماده هستند.
یک الگوی استاندارد اساسنامه معمولاً شامل فصلهای زیر است:
- کلیات و تعاریف؛
- موضوع و مدت شرکت؛
- سرمایه و سهام؛
- نقل و انتقال سهام؛
- ارکان شرکت (مجمع عمومی، هیئت مدیره، مدیرعامل)؛
- مقررات مالی؛
- انحلال و تصفیه.
توجه
استفاده از نمونههای آماده باید با احتیاط انجام شود و متن آنها باید با شرایط خاص شرکت تطبیق داده شود. زیرا کپی مستقیم یک اساسنامه عمومی ممکن است مشکلات حقوقی ایجاد کند. بنابراین توصیه میکنیم نمونهها صرفاً بهعنوان الگو استفاده شوند و قبل از ثبت نهایی، متن آن بررسی و شخصیسازی گردد.
نمونه اساس نامه برخی شرکتها را در پایان جهت مشاهده و دانلود قرار دادیم.
سخن آخر
همانطور که در مقاله توضیح دادیم، اساسنامه یکی از ارکان مهم در ثبت شرکت است. تنظیم دقیق و اصولی آن نهتنها روند ثبت شرکت را تسهیل میکند، بلکه از بروز اختلافات حقوقی میان شرکا در آینده جلوگیری خواهد کرد. کلیه شرکتهای سهامی عام یا خاص ملزم به تنظیم اساسنامه طبق مقررات هستند. در واقع سند اعتبار و رسمیت شرکت است لذا از اهمیت زیادی برخوردار است. آگاهی از اجزای اصلی اساسنامه، نحوه تنظیم صحیح، مراحل ثبت اینترنتی و امکان اصلاح آن، به صاحبان کسبوکار کمک میکند با اطمینان بیشتری وارد فعالیت تجاری شوند. بنابراین توصیه میشود پیش از ثبت شرکت، تدوین اساسنامه با دقت و در صورت لزوم با مشاوره حقوقی انجام شود تا ساختار قانونی شرکت از ابتدا بهدرستی پایهگذاری گردد.
سوالات متداول
-
1- تفاوت اساسنامه شرکت با شرکت نامه چیست؟
اساسنامه در واقع سند هویت شرکتهای تجاری است و در آن مواردی نظیر نام شرکت، موضوع فعالیت شرکت، مبلغ سرمایه، تعداد سهام، وظایف مدیران و بازرسان و کلیه مواردی که در متن مقاله قسمت تنظیم اساسنامه ذکر شد باید لحاظ شود. به عبارتی خط مشی شرکت در آن قید میشود. اما شرکت نامه مختص شرکتهاى با مسئولیت محدود، شرکتهای تضامنى و نسبى است یعنی شرکتهاى سهامى و تعاونى نیازى به آن ندارند. شرکت نامه هم نوعی سند رسمی است که موارد مندرج در آن در واقع، بخشی از اساسنامه شرکت است که توسط قوه قضائیه چاپ و در اختیار سازمان ثبت اسناد کشور و اداره کل ثبت شرکتها قرار مىگیرد و تنظیم آن توسط موسسین صورت میگیرد. طبق ماده 197 قانون تجارت، بعد از تشکیل شرکت در همان ماه اول باید خلاصه شرکتنامه و ضمیمه های آن به وزارت دادگسترى ارسال شود.
-
2- آیا اساسنامه برای تمام شرکتهای تجاری لازم است؟
خیر. برای تمامی انواع شرکت های تجاری که در ماده 20 قانون تجارت ذکر میشود، لازم نیست و فقط برخی از شرکت ها ضرورت به تهیه اساس نامه طبق مقررات نحوه تنظیم اساسنامه دارند. در واقع کلیه شرکت های سهامی عام یا خاص باید دارای اساسنامه باشند و یکی از مهم ترین رکن های شرکتهای سهامی است.
-
3- چرا تنظیم اساسنامه شرکت مهم است؟
تنظیم اساسنامه یکی از مهمترین مراحل در فرآیند ثبت و راهاندازی یک کسبوکار رسمی است. و در صورت بروز اختلاف میان شرکا یا افراد سهامدار، اولین مرجع استناد، مفاد همین سند خواهد بود. خلاصه اهمیت تنظیم اساسنامه در چند محور اصلی عبارتند از: تعیین حدود اختیارات مدیر و هیئت مدیره، مشخص کردن نحوه تقسیم سود و زیان، جلوگیری از اختلافات میان شرکا، تعیین تکلیف در شرایطی مانند فوت یا خروج شریک، ایجاد شفافیت در ساختار تصمیمگیری.
-
4- آیا اساسنامه قابل تغییر است؟
بله، تغییر اساسنامه از طریق برگزاری مجمع عمومی فوقالعاده و ثبت صورتجلسه امکانپذیر است.
-
5- تفاوت اساسنامه شرکت سهامی خاص و مسئولیت محدود چیست؟
در شرکتهای سهامی، سرمایه به سهام تقسیم میشود ولی در مسئولیت محدود به سهمالشرکه.




نظرات (45)
آیا میتوانیم در اساسنامه محدوده فعالیت را به طور دقیق مشخص کنیم؟
به نظر شما چقدر مهمه که جزئیات شرکت در اساسنامه بیان بشه؟
برای ثبت تغییرات جدید در اساسنامه، از کجا باید شروع کنیم؟
چندتا شرکت رو میشناسم که اساسنامه متفاوتی دارند. این خیلی مهمه؟
چگونه میتوانیم در اساسنامه زمان انحلال شرکت را پیشبینی کنیم؟
وقت شما بخیر! سوالی داشتم، برای ثبت یک شرکت آیا اساسنامه الزامی است؟
وقت به خیر، آیا میتوانید بفرمایید چه زمانی باید اساسنامه تنظیم شود؟
چگونه میتوانیم پس از تاسیس شرکت، تغییراتی در اساسنامه ایجاد کنیم؟
سوال من درباره طریقه تبدیل سهام با نام به بی نام است. چطور میشه انجام داد؟
چی میشه اگر شرکت سود نکنه، آیا باید در اساسنامه چیزی نوشته بشه؟
با سلام، اساسنامه چه جزئیاتی را شامل میشود؟
چطور میتوانیم در اساسنامه در مورد محل شعب صحبت کنیم؟
مدت زمان لازم برای تنظیم اساسنامه چقدر است؟
آیا در اساسنامه میتوانیم نحوه انتقال سهام را مشخص کنیم؟
آیا باید در اساسنامه یک قسمتی برای نمایندگی هم وجود داشته باشد؟
سوال من اینه که با توجه به شرایط اقتصادی، آیا میتوانیم سرمایه اولیه را کاهش دهیم؟
چطور میتوانیم تعیین کنیم که شرکت چگونه باید منحل شود؟
آیا میتوانیم درباره شرایط تبدیل سهامها در اساسنامه توضیحاتی بزنیم؟
با تشکر از شما، آیا تعداد مدیران در اساسنامه باید حتماً مشخص شود؟
آیا میتوانیم در اساسنامه برای تغییر مدیران شرکا هم فکری کنیم؟
با تشکر از شما، آیا میتوانیم برای چند بخش مختلف طبق اساسنامه اقدام کنیم؟
آیا میتوانید بفرمایید چه مواردی در اساسنامه تعیین میشود؟
مدت زمان لازم برای انجام این کار چقدر است؟
مدت زمانی بعد از تغییرات در اساسنامه چه میزان باید سپری بشه؟
چطور میتوانیم از طریق اساسنامه، روابط شرکا را مشخص کنیم؟
در اساسنامه چطور میتوانیم درباره هزینههای شرکت تصمیمگیری کنیم؟
چند روز پیش خواندم که اساسنامه باید به امضای موسسان برسد. آیا این درست است؟
آیا علت تعیین مدت زمان برای پرداخت مابقی مبلغ سهام مهمه؟
سلام، در اساسنامه چطور میتوانیم تکلیف سود و زیان را مشخص کنیم؟
با سلام، آیا همه موارد ذکر شده در اساسنامه باید حتماً رعایت شوند؟
چگونه میتوانیم تعداد سهام عادی و ممتاز را در اساسنامه مشخص کنیم؟
سلام، آیا میتوانیم اساسنامه شرکت را خودمان تنظیم کنیم یا باید وکیل بگیریم؟
چرا در اساسنامه باید در مورد نحوه انتخاب مجامع عمومی صحبت کنیم؟
سلام، آیا میتوانید بگویید که چگونه باید مدت شرکت را در اساسنامه ذکر کنیم؟
سلام، اگر یک شرکت به صورت نامحدود تأسیس شود، چه مقدار سرمایه باید در اساسنامه قید شود؟
چرا باید اساسنامه برای ثبت یک شرکت به امضای افراد موسس برسد؟
مدت زمان لازم برای آماده کردن اساسنامه چقدر است؟
با سلام، آیا میشود بعد از تأسیس شرکت، تغییراتی در اساسنامه داد؟
سوال من درباره نحوه اظهار نظر اعضاء در مورد اساسنامه است. چطور باید باشه؟
مزایای تنظیم درست اساسنامه چیا هستن؟
آیا میتوانیم در اساسنامه زمان و زمانبندی پرداختیهای سهامداران را درج کنیم؟
سوال من اینه که آیا اساسنامه باید به امضای همه شرکا برسد؟
سوال من در مورد نحوه انتخاب مدیران در اساسنامه است. چطور باید انجام شود؟
سلام، آیا اطلاعات مربوط به سرمایه باید در اساسنامه به تفکیک ذکر شود؟
بیشتر از یک بار میشه اساسنامه رو تغییر داد؟
ارسال نظر