اظهارنامه برآوردی چیست و چگونه می‌‌توان به ان اعتراض کرد؟ 1404

در مسیر فعالیت اقتصادی، کمتر موضوعی به اندازه مالیات می‌تواند برای فعالان کسب‌وکار استرس‌زا باشد. یکی از چالش‌برانگیزترین مفاهیم در نظام مالیاتی ایران، «اظهارنامه برآوردی» است؛ مفهومی که معمولاً زمانی با آن مواجه می‌شویم که اختلافی میان مودی و سازمان امور مالیاتی شکل گرفته یا اطلاعات مالی ارائه‌شده از نظر سازمان کافی نبوده است.بسیاری از مودیان، زمانی برای اولین‌‌ بار با اظهارنامه برآوردی روبه‌رو می‌شوند که مبلغ مالیات تعیین‌شده بسیار بالاتر از انتظارشان است. 

اظهارنامه برآوردی چیست؟

اظهارنامه برآوردی به حالتی گفته می‌شود که سازمان امور مالیاتی کشور به‌جای مودی، اقدام به تعیین درآمد مشمول مالیات می‌کند. این برآورد زمانی انجام می‌شود که سازمان تشخیص دهد اطلاعات ارائه‌ شده توسط مودی ناقص، غیرقابل رسیدگی یا مغایر با داده‌های موجود است.
در واقع، در اظهارنامه برآوردی، مبنای محاسبه مالیات دیگر اظهارات مودی نیست؛ بلکه داده‌ها، تحلیل‌ها و شاخص‌هایی است که سازمان مالیاتی در اختیار دارد. این موضوع باعث می‌شود عدد نهایی مالیات، در بسیاری از موارد، بالاتر از واقعیت اقتصادی کسب‌وکار باشد.

نکته مهم این است که اظهارنامه برآوردی الزاماً به معنی تخلف یا فرار مالیاتی نیست. در بسیاری از پرونده‌ها، صرفاً ضعف در ثبت اسناد، ناهماهنگی اطلاعات یا ناآگاهی از فرآیندها باعث صدور آن می‌شود.

اظهارنامه برآوردی چه تفاوتی با اظهارنامه عادی دارد؟

اظهارنامه برآوردی زمانی صادر می‌شود که مودی در مهلت قانونی نسبت به ارسال اظهارنامه اقدام نکرده یا اطلاعات ارائه‌ شده از نظر سازمان مالیاتی ناقص، غیرواقعی یا غیرقابل رسیدگی تشخیص داده شود.

اظهارنامه عادی توسط خود مودی و بر اساس اسناد و دفاتر قانونی تکمیل می‌شود و مبنای محاسبه مالیات، اطلاعات اعلامی مودی است. تفاوت اصلی این دو، در مرجع تنظیم، میزان دقت و امکان دفاع مالیاتی است؛ چرا که در اظهارنامه برآوردی معمولاً مالیات به شکل بالاتری برآورد می‌شود.

نکته مهم: اظهارنامه برآوردی معمولاً زمانی صادر می‌شود که اظهارنامه عادی به‌درستی یا در مهلت قانونی ارسال نشده باشد. در این حالت، سازمان امور مالیاتی راساً و بر اساس قرائن، میزان درآمد و مالیات را برآورد می‌کند که اغلب منجر به مالیات بالاتری می‌شود. به همین دلیل، تسلیم به‌موقع و صحیح اظهارنامه عادی بهترین راه برای جلوگیری از صدور اظهارنامه برآوردی و کاهش اختلافات مالیاتی است.

مبنای قانونی اظهارنامه برآوردی در ایران

پایه حقوقی صدور اظهارنامه برآوردی در ایران، قانون مالیات‌های مستقیم و به‌طور مشخص ماده 97 این قانون است. بر اساس این ماده، سازمان امور مالیاتی این اختیار را دارد که در شرایط خاص، درآمد مشمول مالیات را راساً تعیین کند.

طبق قانون، اگر مودی:

سازمان امور مالیاتی در چنین شرایطی، بدون نیاز به اتکا به اطلاعات ارائه‌ شده توسط مودی، می‌تواند با استفاده از داده‌های موجود از سامانه‌های مالیاتی، گزارش‌های بانکی، اطلاعات بیمه‌ای،درآمد مشمول مالیات را به‌صورت مستقل برآورد کرده و مالیات قابل پرداخت را تعیین و ابلاغ نماید. این فرآیند به سازمان اجازه می‌دهد تا اطمینان حاصل کند که مالیات‌ها به‌ طور عادلانه و مطابق قوانین وصول می‌شوند و هیچ مودی از تعهدات قانونی خود شانه خالی نکند.

اظهارنامه برآوردی در چه شرایطی صادر می‌شود؟ رازهایی که باید بدانید

صدور اظهارنامه برآوردی معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه ترکیبی از چند نقص یا مغایرت اطلاعاتی است که سازمان امور مالیاتی با دقت بررسی می‌کند. در سال‌های اخیر، با هوشمند شدن سامانه‌های مالیاتی و به‌کارگیری الگوریتم‌های تطبیق داده (تکنیک‌های پیشرفته برای شناسایی مغایرت‌ها)، احتمال صدور برآورد برای مودیانی که اطلاعات ناقص یا نادرست ارائه می‌دهند، افزایش چشمگیری یافته است.

مهم‌ترین دلایل صدور اظهارنامه برآوردی

پس از شناسایی این موارد، سازمان مالیاتی وارد فاز برآورد درآمد و تعیین مالیات می‌شود. در این مرحله، سازمان با استفاده از اطلاعات جایگزین و منابع معتبر به‌صورت مستقل درآمد مشمول مالیات را محاسبه کرده و مالیات قابل پرداخت را تعیین و ابلاغ می‌کند. این فرآیند نه تنها تضمین می‌کند که مالیات‌ها به شکل عادلانه و قانونی وصول شوند، بلکه از فرار مالیاتی جلوگیری کرده و به مودی فرصتی می‌دهد تا با اعتراض به صورت مستند و منطقی از حقوق قانونی خود دفاع کند.

سازمان امور مالیاتی بر چه اساسی برآورد می‌کند؟ 

برخلاف تصور عمومی که فکر می‌کنند برآورد مالیات یک تصمیم حدسی یا سلیقه‌ای است، حقیقت کاملاً متفاوت است. سازمان امور مالیاتی ایران از مجموعه‌ای دقیق و قابل بررسی از داده‌ها و شاخص‌های مالی استفاده می‌کند تا تصویر واقعی و منصفانه‌ای از درآمد و مالیات مودی ارائه دهد. این فرآیند در واقع یک تکنیک  برای جلوگیری از فرار مالیاتی و تضمین عدالت اقتصادی است.

 منابع مورد استفاده در برآورد مالیات

حتی یک مغایرت کوچک در اطلاعات می‌تواند باعث شود سازمان با استفاده از ترکیب این داده‌ها برآورد مالیات را انجام دهد، بنابراین رعایت دقت و شفافیت، یک تکنیک جادویی و مخفی برای حفاظت از حقوق مالیاتی شماست.

چگونه اظهارنامه برآوردی تنظیم می‌شود؟

سازمان امور مالیاتی بر اساس داده‌های موجود، برآورد را تنظیم می‌کند. منابع و داده‌های مورد استفاده برای برآورد شامل موارد زیر هستند:

1. - اطلاعات سامانه معاملات فصلی؛
2. - گردش حساب‌های بانکی و گزارش‌های مربوط به تراکنش‌ها؛
3. - داده‌های بیمه، شامل تعداد کارکنان و حق بیمه‌های پرداختی؛
4. - اطلاعات مالی و دارایی‌ها؛
5. - صورت وضعیت درآمد و هزینه‌ها؛
6. - اظهارنامه‌های مالیاتی سال‌های گذشته؛
7. - اطلاعات فروش ثبت‌شده در سامانه مودیان؛
8. - دفاتر قانونی؛
9. - گزارش‌های معتبر مامورین مالیاتی.

با توجه به اینکه اظهارنامه برآوردی بر اساس داده‌ها و قرائن در اختیار سازمان امور مالیاتی تنظیم می‌شود، نقش مودی در تعیین مستقیم ارقام بسیار محدود است. به همین دلیل، هرگونه مغایرت بین واقعیت فعالیت اقتصادی و اطلاعات موجود در سامانه‌ها می‌تواند منجر به برآورد مالیات بیش از واقع شود و زمینه‌ساز اختلاف و اعتراض مالیاتی گردد.

تفاوت اظهارنامه برآوردی با برگ تشخیص مالیات

مفهوم	اظهارنامه برآوردی	برگ تشخیص مالیات	نکته مهم
تعریف	گزارشی که سازمان امور مالیاتی بر اساس داده‌های       موجود برای مودی صادر می‌کند، وقتی اطلاعات                            ناقص یا مغایرت دارد	سند نهایی که مبلغ مالیات قابل پرداخت را تعیین می‌کند	درک تفاوت‌ها باعث جلوگیری از پرداخت اضافی یا                           جرایم می‌شود
هدف	تعیین تقریبی درآمد مشمول مالیات	اعلام قطعی مالیات و الزام پرداخت	توجه داشته باشید، برآورد تنها مبناست و برگ                         تشخیص الزام‌آور است
زمان صدور	پس از پایان مهلت ارسال اظهارنامه یا شناسایی                                 مغایرت‌ها	بعد از بررسی برآورد و اطلاعات مودی	مودی 30 روز فرصت دارد اعتراض کند
امکان اعتراض	ارائه اظهارنامه اصلاحی و مدارک مستند	اعتراض رسمی بعد از صدور برگ تشخیص	مستندات قوی، شانس قبول اعتراض را افزایش می‌دهد
اثر نهایی	محاسبه تقریبی مالیات	تعیین مبلغ قابل پرداخت و تبعات قانونی	شناخت درست روند، صرفه‌جویی مالی و جلوگیری از    جریمه را تضمین می‌کند

 

با درک تفاوت‌های کلیدی میان اظهارنامه برآوردی و برگ تشخیص مالیات، مسیر مالیاتی شما روشن‌تر و قابل مدیریت‌تر می‌شود. این آگاهی به شما امکان می‌دهد اعتراض‌های خود را به موقع و دقیق ارائه دهید، تصمیم‌های مالی آگاهانه بگیرید و از اشتباهات و جریمه‌های احتمالی جلوگیری کنید. به عبارت دیگر، فهم درست این مراحل، کلید کنترل دقیق مالیات و حفظ حقوق قانونی شماست.

گروه‌های مشمول اظهارنامه برآوردی

اظهارنامه برآوردی شامل گروه‌های زیر می‌شود:

تمامی مودیان، اعم از حقیقی و حقوقی، در صورت تخلف از ارائه اظهارنامه و تلاش برای فرار مالیاتی، ممکن است تحت پوشش دریافت اظهارنامه برآوردی قرار گیرند.

مراحل تهیه اظهارنامه برآوردی توسط سازمان امور مالیاتی

فرآیند تهیه اظهارنامه برآوردی معمولاً شامل مراحل زیر است:

1. بررسی وضعیت مودی و عدم دریافت اظهارنامه معتبر

2. جمع‌آوری اطلاعات از سامانه‌های مختلف مانند سامانه مودیان، معاملات فصلی، گردش حساب‌های بانکی و سوابق سنوات گذشته

3. برآورد میزان درآمد و هزینه‌های احتمالی مودی

4. محاسبه مالیات متعلقه بر اساس نرخ‌های قانونی

5. ابلاغ اظهارنامه و برگ تشخیص مالیاتی به مودی

در این مرحله، مودی موظف است نسبت به پرداخت یا اعتراض در مهلت قانونی اقدام کند.

مراحل اعتراض به اظهارنامه برآوردی در ایران

اعتراض به اظهارنامه برآوردی یک حق قانونی و طلایی برای هر مودی است، اما استفاده از این حق فقط در بازه زمانی مشخص و از مسیرهای رسمی ممکن است. رعایت دقیق این مراحل، شانس موفقیت شما را به شکل باورنکردنی افزایش می‌دهد.

مرحله اول: ثبت اعتراض در سامانه مالیاتی

مودی باید حداکثر ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، اعتراض خود را ثبت کند. این کار فقط به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود.

مرحله دوم: رسیدگی در هیات حل اختلاف بدوی

پس از ثبت اعتراض، پرونده شما به هیات حل اختلاف بدوی ارجاع می‌شود؛ این مرحله نقطه‌ای حیاتی است، چرا که بسیاری از پرونده‌ها همین‌جا تعیین تکلیف می‌شوند.
در این مرحله باید تمرکز کنید:

مرحله سوم: رسیدگی در هیات حل اختلاف تجدیدنظر

اگر رای بدوی مورد قبول شما نبود، پرونده به هیات تجدیدنظر منتقل می‌شود. این مرحله بررسی دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تری از پرونده را فراهم می‌کند و اغلب آخرین مرجع اداری است.
در این مرحله:

  * ارائه مدارک تکمیلی و شواهد جدید

  * تقویت استدلال‌ها با مستندات محکم

  * پیگیری دقیق زمان‌بندی‌ها تا رای قطعی به نفع شما صادر شود

مرحله چهارم: دیوان عدالت اداری

در صورتی که معتقد باشید رای صادره خلاف قانون است، می‌توانید به سامانه دیوان عدالت اداری مراجعه کنید. این مسیر حقوقی‌تر، تخصصی‌تر و زمان‌بر است، اما امکان احقاق حق را به شکل رسمی فراهم می‌کند. 
در این مرحله:

رعایت دقیق تمامی 4 مرحله اعتراض به اظهارنامه برآوردی و ارائه مدارک کامل و مستندات دقیق، شما نه‌تنها جریان مالیاتی خود را در دست می‌گیرید، بلکه شانس موفقیت اعتراضتان به شکل چشمگیری افزایش پیدا می‌کند. این مسیر مثل یک راز حرفه‌ای عمل می‌کند که تنها مودیان آگاه از آن بهره‌مند می‌شوند؛ پس با پیگیری مرحله به مرحله، کنترل کامل بر سرنوشت مالیاتی خود را در دست داشته باشید 

چگونه از صدور اظهارنامه برآوردی جلوگیری کنیم؟

پیشگیری همیشه راز موفقیت مالیاتی است؛ چرا که یک حرکت ساده می‌تواند شما را از پیچیدگی‌ها و جرایم مالیاتی نجات دهد. با اجرای چند تکنیک ساده اما حرفه‌ای می‌توانید احتمال صدور اظهارنامه برآوردی را به حداقل برسانید و کنترل کامل بر وضعیت مالی خود داشته باشید.

راهکارهای پیشگیرانه طلایی

1. ارسال به‌موقع اظهارنامه مالیاتی 1404: با ثبت دقیق در زمان قانونی، سازمان هیچ بهانه‌ای برای صدور برآورد نخواهد داشت.
2. ثبت واقعی و شفاف درآمدها: هر مبلغی که ثبت می‌کنید باید مطابق واقع باشد؛ این کار مانند کلید جادویی جلوگیری از مشکلات بعدی عمل می‌کند.
3. نگهداری منظم اسناد و مدارک: فاکتورها، گردش‌های بانکی و قراردادها را مرتب کنید تا در صورت نیاز، مدرک محکمی برای دفاع داشته باشید.
4. تطابق اطلاعات بانکی با اظهارنامه: مغایرت بین حساب‌ها و اظهارنامه، یکی از اصلی‌ترین دلایل صدور برآورد است؛ با هماهنگی کامل، ریسک را صفر کنید.
5. استفاده از مشاوره مالیاتی حرفه‌ای: یک کارشناس مالیاتی یا حسابدار خبره می‌تواند رازهای مخفی سیستم مالیاتی را برای شما روشن کند و مانع اشتباهات جبران‌ناپذیر شود.

اجرای این تکنیک‌ها نه‌تنها ریسک صدور اظهارنامه برآوردی را کاهش می‌دهد، بلکه باعث امنیت و آرامش مالی بلندمدت شما می‌شود و مسیر رشد کسب‌وکار را بدون دردسر هموار می‌کند.

پیامدهای عدم پرداخت مالیات برآوردی در مهلت مقرر

عدم پرداخت مالیات تعیین‌شده در اظهارنامه برآوردی می‌تواند پیامدهای جدی برای مودی داشته باشد؛ از جمله:

  * - تعلق جریمه دیرکرد

  *- افزایش بدهی مالیاتی

  *- محدودیت در دریافت مفاصاحساب

  *-اقدامات اجرایی مانند توقیف حساب یا اموال

به همین دلیل، حتی اگر مودی نسبت به مبلغ برآوردی اعتراض داشته باشد، بهتر است در اسرع وقت از وضعیت بدهی و مهلت‌های قانونی مطلع شود و اقدام به پرداخت یا ارائه ضمانت‌های لازم نماید؛ چرا که تاخیر در پرداخت، علاوه بر افزایش بدهی، می‌تواند مسیر رسیدگی را پیچیده‌تر و هزینه‌های مالیاتی را بیشتر کند.

نمونه و تحلیل اظهارنامه برآوردی

اظهارنامه برآوردی معمولاً شامل اطلاعاتی مانند مشخصات مودی، سال عملکرد، درآمد برآوردی، مالیات متعلقه و جرائم احتمالی است. بررسی دقیق این بخش‌ها به مودی کمک می‌کند نقاط اختلاف با سازمان مالیاتی را شناسایی کرده و دفاع موثرتری در فرآیند اعتراض ارائه دهد.

مطالب بیشتر تماس با ما

• اظهارنامه برآوردی چیست؟

  گزارشی که سازمان مالیاتی زمانی صادر می‌کند که اظهارنامه مودی ناقص یا ارسال نشده باشد.

• تفاوت با برگ تشخیص مالیات؟

  اظهارنامه برآوردی مبنای محاسبه است، برگ تشخیص مالیات نتیجه نهایی و مبلغ قابل پرداخت را مشخص می‌کند.

• چگونه از صدور آن جلوگیری کنیم؟

  اظهارنامه را به‌موقع ارسال کنید، درآمد واقعی ثبت کنید، مدارک مرتب نگه دارید و از مشاور مالیاتی کمک بگیرید.