در یک دامداری پرواری، ماهیت حسابداری «صنعتی/تولیدی» است. یعنی ما ورودی (دام لاغر + خوراک + هزینهها) داریم که طی یک فرآیند (رشد/پروار) به خروجی (دام پروار/گوشت) تبدیل میشود.
در ادامه، چرخهی اصلی عملیات را به تفکیک رویدادها بررسی میکنیم:
سناریوی جامع و کاربردی: دوره پروار 100 راس گوساله (دوره 6 ماهه)
اطلاعات و مفروضات پایه دوره:
- تعداد دام ورودی: 100 راس گوساله لاغر (پایه)
- وزن کل اولیه دامها: 25,000 کیلوگرم (میانگین هر راس: 250 کیلوگرم)
- نرخ خرید هر کیلوگرم دام زنده: 200,000 تومان
- طول دوره پروار: 6 ماه (180 روز)
- وزن نهایی در پایان دوره: 550 کیلوگرم به ازای هر راس (افزایش وزن 300 کیلوگرم برای هر راس)
- رویداد خاص: تلف شدن 2 راس دام در ماه سوم پروار
- تعداد دام نهایی آماده فروش: 98 راس (وزن کل: 53,900 کیلوگرم)
گام اول: خرید دام پایه (دام لاغر) و هزینههای اولیه
بهای اصل خرید دام :
25,000 kg × 200,000 = 5,000,000,000
هزینههای جذبشده خرید (کرایه حمل + حقالعمل میدان + واکسیناسیون بدو ورود): 50,000,000 تومان
بهای تمامشده کل دام خریداریشده: 5,050,000,000 تومان (میانگین هر راس: 50,500,000 تومان)
1. خرید دام پایه (دام لاغر)
شرح رویداد: خرید 100 راس گوساله به وزن 25,000 کیلوگرم با نرخ 200,000 تومان + 50 میلیون تومان هزینههای جانبی (حمل، کمیسیون، واکسن اولیه).
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | موجودی دام لاغر / دارایی زیستی جاری | 5,050,000,000 | - | بابت خرید 100 راس گوساله با احتساب هزینههای جذبشده اولیه |
| 2 | حسابهای پرداختنی تجاری / تامینکننده دام | - | 5,000,000,000 | بابت بهای اصل دام خریداریشده |
| 3 | بانکها / بستانکاران متفرقه | - | 50,000,000 | بابت کرایه حمل، کمیسیون میدان و دامپزشکی اولیه |
نرم افزار 2hs این امکان رو داره که شما بتونید هزینه های مربوط به موجودی دام اعم از قطع شیر یا دام شیری رو به دام مربوطه اختصاص بدین یعنی هزینه را مستقیم روی فاکتور خرید دام ، سرشکن میکنه و شما هم لیست هزینه ها و هم لیست خریدها رو به تفکیک در زیر سیستم خرید و زیر سیستم هزینه دارین .
2. انتقال به سالن و شروع فرآیند پروار
شرح رویداد: ورود 100 راس دام به سوله پرواربندی و شروع هزینهپذیری دوره.
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
|---|---|---|---|---|
| 1 | دام در جریان پروار | 5,050,000,000 | - | بابت انتقال 100 راس دام لاغر به سوله پرواربندی |
| 2 | موجودی دام لاغر / دارایی زیستی جاری | - | 5,050,000,000 | بابت خروج دام از قرنطینه/انبار اولیه و شروع دوره |
3. مصارف و هزینههای طی دوره (6 ماه)
الف) مصرف خوراک و نهادهها:
در طول دوره 6 ماهه، هزینههای مختلف بر اساس حوالههای انبار، لیست حقوق و فاکتورهای هزینهای جذب حساب «دام در جریان پروار» میشوند:
1. مصرف خوراک و دان (کنسانتره، ذرت، سویا، یونجه، سیلاژ ذرت و مکملها): 4,200,000,000 تومان
2. حقوق و دستمزد مستقیم کارگران سالن پروار: 360,000,000 تومان
3. سربار پروار (دارو، ویزیت منظم دامپزشک، استهلاک سوله و تاسیسات، آب، برق و گازوئیل): 240,000,000 تومان
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | دام در جریان پروار / مرکز هزینه خوراک و جیره | 4,200,000,000 | - | بابت مصرف کنسانتره، ذرت، سیلاژ و مکمل طبق حواله انبار |
| 2 | موجودی مواد اولیه / انبار خوراک و نهاده | - | 4,200,000,000 | بابت خروج نهادهها از انبار به مقصد سالن پروار |
در نرم افزار 2hs این امکان رو داره که شما در زیر سیستم خوراک بیاین و خوراک رو به دام قطع شیر یا شیر رو به دام شیری اختصاص بدین . یعنی ببینین روزانه هر دام چقدر خوراک یا شیر مصرف میکنه بیاین بر آن اساس روزانه یا ماهانه یا حتی برای هر وعده خوراک یا شیر رو به دام اختصاص بدین تا موجودی خوراک و جیره در سیستم مالی دقیقا با موجودی خوراک و جیره یکسان شود .
ب) دستمزد مستقیم پرواربندی:
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | دام در جریان پروار / دستمزد مستقیم | 360,000,000 | - | بابت حقوق و دستمزد کارگران مستقیم سالن پروار |
| 2 | حقوق و دستمزد پرداختنی | - | 360,000,000 | بابت شناسایی بدهی حقوق پرسنل مستقیم طی دوره |
نرم افزار 2hs این امکان رو داره که شما بتونید هزینه های سالن رو مستقیم به دام در جریان پروار اختصاص بدین . و لیست کلیه اون هزینه ها رو اعم از هزینه های سربار یا هزینه حقوق و دستمزد در زیر سیستم به صورت لیست وار داشته باشین .
ج) هزینههای سربار پرواربندی:
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | دام در جریان پروار / سربار پروار | 240,000,000 | - | بابت هزینههای دارو، واکسیناسیون، سوخت، برق و استهلاک سوله |
| 2 | تنخواهگردان / اسناد پرداختنی / استهلاک انباشته | - | 240,000,000 | بابت تسویه هزینهها و شناسایی استهلاک تجهیزات |
نرم افزار 2hs این امکان رو داره که شما بتونین در زیر سیستم اموال استهلاک رو سرشکن کنید و همینطور در زیر سیستم هزینه ها هزینه ها را به هر دامی که خواستین سرشکن و اختصاص بدین .
4. شناسایی تلفات و مرگومیر دام طی دوره
شرح رویداد: تلف شدن 2 راس دام در ماه سوم (بهای انباشته هر راس: 74.5 میلیون تومان) و فروش لاشه به ارزش 11 میلیون تومان.
در ماه سوم، 2 راس گوساله بر اثر نفخ شکمبه تلف میشوند (میانگین وزن هر راس در زمان تلفات: 350 کیلوگرم).
محاسبه دقیق هزینههای جذبشده کل گله در 3 ماه اول (نصف دوره)
بر اساس ارقام 6 ماهه فرضی سناریو:
خوراک کل دوره: 4,200,000,000 تومان →\ سهم 3 ماه (50٪): 2,100,000,000 تومان
دستمزد کل دوره: 360,000,000 تومان →\ سهم 3 ماه (50٪): 180,000,000 تومان
سربار کل دوره: 240,000,000 تومان →\ سهم 3 ماه (50٪): 120,000,000 تومان
2،400،000،000=2،100،000،000+180،000،000+120،000،000= جمع کل هزینههای 3 ماهه گله (100 راس)
24،000،000=24،000،000،000/100= سهم هزینههای جذبشده هر راس تا ماه سوم
بهای تمامشده انباشته هر راس تا ماه سوم به شرح ذیل :
74،500،000=24،000،000 + 50،500،000
بهای اولیه دام + سهم خوراک و سربار جذب شده تا ماه سوم = بهای تمامشده انباشته هر راس تا ماه سوم
کل بهای دفتری دو راس تلف شده = 149،000،000 به شرح ذیل :
149،000،000=74،500،000*2
ارزش بازیافتی لاشه (فروش به کارخانه پودر گوشت): 11,000,000 تومان
خالص هزینه تلفات غیرعادی دوره:
138،000،000=11،000،000-149،000،000
جدول بهای انباشته دام تلفشده (2 راس):
| ردیف | شرح عامل هزینه | مبلغ به ازای 1 راس (تومان) | مبلغ برای 2 راس (تومان) |
| 1 | بهای اولیه خرید دام پایه | 50,500,000 | 101,000,000 |
| 2 | سهم خوراک 3 ماهه | 21,000,000 | 42,000,000 |
| 3 | سهم دستمزد مستقیم 3 ماهه | 1,800,000 | 3,600,000 |
| 4 | سهم سربار 3 ماهه | 1,200,000 | 2,400,000 |
| جمع | بهای تمامشده انباشته دام تلفشده | 74,500,000 | 149,000,000 |
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | حسابهای دریافتنی / بانک | 11,000,000 | - | بابت دریافت وجه حاصل از فروش لاشه دام تلفشده |
| 2 | هزینه ضایعات غیرعادی / تلفات دام (سود و زیان) | 138,000,000 | - | بابت شناسایی خالص زیان ناشی از تلفات 2 راس دام |
| 3 | دام در جریان پروار / تلفات | - | 149,000,000 | بابت خارج کردن بهای انباشته 2 راس دام از حساب در جریان |
5. پایان دوره پروار و انتقال به موجودی آماده فروش – بهای تمام شده دام
شرح رویداد: پایان ماه ششم و رسیدن 98 راس دام به وزن هدف (53,900 کیلوگرم با بهای تمامشده کل 9,701,000,000 تومان).
| شرح عوامل بهای تمامشده | مبلغ (تومان) |
| بهای اولیه دامها (100 راس) | 5,050,000,000 |
| کل خوراک مصرفی دوره 6 ماهه | 4,200,000,000 |
| کل دستمزد مستقیم دوره 6 ماهه | 360,000,000 |
| کل سربار پرواربندی دوره 6 ماهه | 240,000,000 |
| کسر میشود: خروج بهای انباشته تلفات (2 راس) | (149,000,000) |
| بهای تمامشده نهایی 98 راس دام آماده فروش | 9,701,000,000 |
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | موجودی دام آماده فروش (98 راس) | 9,701,000,000 | - | بابت تکمیل دوره پروار و ثبت دامهای آماده عرضه به بازار |
| 2 | دام در جریان پروار | - | 9,701,000,000 | بابت بستن حساب در جریان پروار در پایان دوره |
6. فروش دام پروار و خروج از انبار
الف) ثبت شناسایی درآمد فروش:
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار | بستانکار | شرح آرتیکل |
| 1 | حسابهای دریافتنی تجاری / بانک | 12,936,000,000 | - | بابت فروش 53,900 کیلوگرم دام زنده به نرخ هر کیلو 240,000 تومان |
| 2 | فروش و درآمد خدمات / فروش دام پروار | - | 12,936,000,000 | بابت شناسایی درآمد عملیاتی حاصل از فروش دام پروار |
ب) ثبت بهای تمامشده دام فروشرفته (COGS ) :
| ردیف | سرفصل حساب (کل / معین) | بدهکار (تومان) | بستانکار (تومان) | شرح آرتیکل |
| 1 | بهای تمامشده کالای فروشرفته / دام پروار | 9,701,000,000 | - | بابت بهای تمامشده 98 راس دام فروختهشده |
| 2 | موجودی دام آماده فروش | - | 9,701,000,000 | بابت خروج دامهای فروختهشده از موجودی انبار دام |
نرم افزار 2hs این امکان رو داره که کلیه فرایند فروش را در زیر سیستم فروش اعمال و لیست فروشها رو مدیریت کنید . همچین با امکان بهای تمام شده میتونین بهای هر دام رو به تفکیک استخراج و ثبت بزین .
محاسبه بهای تمامشده هر راس دام پروار آماده فروش
| ردیف | شرح عامل محاسباتی | مقدار / فرمول | مبلغ (تومان) |
| 1 | بهای خرید اولیه گله (100 راس) | 100 راس × 50,500,000 | 5,050,000,000 |
| 2 | هزینه خوراک مصرفی دوره (6 ماه) | هزینه مستقیم | 4,200,000,000 |
| 3 | هزینه دستمزد مستقیم پروار (6 ماه) | هزینه مستقیم | 360,000,000 |
| 4 | هزینه سربار پرواربندی (6 ماه) | استهلاک، دارو، سوخت و … | 240,000,000 |
| 5 | جمع کل مخارج دوره پروار | جمع ردیفهای 1 تا 4 | 9,850,000,000 |
| 6 | کسر میشود: خروج بهای انباشته تلفات | 2 راس × 74,500,000 | (149,000,000) |
| 7 | خالص بهای تمامشده کل گله آماده فروش | ردیف 5 منهای ردیف 6 | 9,701,000,000 |
| 8 | تعداد دامهای سالم آماده فروش | 100 راس منهای 2 راس تلفات | 98 راس |
| 9 | بهای تمامشده هر راس دام آماده فروش | ردیف 7 تقسیم بر ردیف 8 | 98,989,796 |
محاسبه بهای تمامشده هر کیلوگرم وزن زنده
| ردیف | شرح عامل محاسباتی | مقدار / فرمول | واحد / مبلغ |
| 1 | خالص بهای تمامشده کل گله آماده فروش | طبق جدول بالا (ردیف 7) | 9,701,000,000 تومان |
| 2 | تعداد دام آماده فروش | دامهای سالم پایان دوره | 98 راس |
| 3 | میانگین وزن نهایی هر راس در پایان دوره | وزنکشی نهایی پایان 6 ماه | 550 کیلوگرم |
| 4 | کل وزن زنده تحویلی به بازار | 98 راس × 550 کیلوگرم | 53,900 کیلوگرم |
| 5 | بهای تمامشده هر کیلوگرم وزن زنده | ردیف 1 تقسیم بر ردیف 4 | 179,981 تومان |
مبانی محاسباتی درآمد فروش پایان دوره
| ردیف | شرح عامل محاسباتی | مقدار / فرمول | واحد / مبلغ |
| 1 | تعداد دام آماده فروش | 98 راس سالم | 98 راس |
| 2 | میانگین وزن نهایی هر راس | 550 کیلوگرم | 550 کیلوگرم |
| 3 | کل وزن زنده تحویلی به بازار | 98 راس × 550 کیلوگرم | 53,900 کیلوگرم |
| 4 | نرخ فروش هر کیلوگرم وزن زنده | نرخ روز بازار | 240,000 تومان |
| 5 | درآمد ناخالص حاصل از فروش دام | 53,900 کیلوگرم × 240,000 تومان | 12,936,000,000 تومان |
صورت سود و زیان ناخالص دوره پرواربندی (6 ماهه)
| ردیف | شرح حساب و اقلام سود و زیانی | مبنای محاسبه | مبلغ (تومان) | درصد از فروش |
| 1 | درآمد حاصل از فروش دام پروار (98 راس) | 53,900 کیلوگرم × 240,000 | 12,936,000,000 | 100٪ |
| 2 | بهای تمامشده کالای فروشرفته (دام پروار) | خالص مانده حساب پروار (جدول قبل) | (9,701,000,000) | 75.00٪ |
| 3 | سود ناخالص عملیات پرواربندی | ردیف 1 منهای ردیف 2 | 3,235,000,000 | 25.00٪ |
| 4 | کسر میشود: خالص زیان غیرعادی تلفات دام | بهای تلفات منهای فروش لاشه | (138,000,000) | 1.07٪ |
| 5 | سود ناخالص نهایی پس از تعدیل تلفات | ردیف 3 منهای ردیف 4 | 3,097,000,000 | 23.93٪ |
شاخصهای کلیدی عملکرد و سودآوری (KPI)
| ردیف | عنوان شاخص مالی | فرمول محاسبه | مقدار شاخص |
| 1 | سود ناخالص به ازای هر راس دام فروختهشده | 3,235,000,000 تومان ÷ 98 راس | 33,010,204 تومان |
| 2 | سود ناخالص به ازای هر کیلوگرم گوشت زنده | 240,000 تومان منهای 179,981 تومان | 60,019 تومان |
| 3 | حاشیه سود ناخالص عملیاتی (Gross Margin) | (3,235,000,000 ÷ 12,936,000,000) × 100 | 25.01٪ |
| 4 | بازده کل هزینه دوره (Markup) | (3,235,000,000 ÷ 9,701,000,000) × 100 | 33.35٪ |
نرم افزار 2hs کلیه گزارشات رو در ماژول گزارش ساز پوشش میدهد و هر گزارشی رو میتونین استخراج کنید .
بخش دوم: حسابداری مدیریتی و کنترلهای داخلی (سرفصلهای پیشنهادی جدید)
فصل 8: حسابداری انبار و مدیریت نهادههای دامی (کنترل ورود و خروج خوراک، ضایعات، تبدیل خوراک به وزن زنده، کنترلهای وزنی)
فصل 9: بودجهبندی و پیشبینی جریان نقدینگی (چطور برای هزینههای سنگین خوراک و خرید دام برنامهریزی کنیم؟)
فصل 10: حسابداری مالیاتی و بیمهای در دامداری (معافیتهای مالیاتی بخش کشاورزی، ارزش افزوده نهادهها، دغدغههای بیمه تامین اجتماعی کارگران دامداری)
فصل 11: گزارشگیری مدیریتی و تحلیل عملکرد (محاسبه نقطه سر به سر، تحلیل حاشیه سود هر دوره پروار، گزارشهای روزانه و ماهانه برای مدیریت)
فصل 12: مدیریت ریسک و حسابرسی داخلی (روشهای جلوگیری از سرقت نهاده، کنترل مرگومیر دام، و نظارت بر خرید و فروش)
ارسال نظر