محاسبه عیدی و سنوات 1404؛ روش محاسبه + عوامل موثر و نکات حقوقی
بحث عیدی و سنوات کارگران یکی از مهمترین چالشهای حسابداران و کارمندان در انتهای هرسال است. این پاداشها برای کارکنان بهعنوان یک انگیزه و همچنین بهعنوان یک حمایت مالی مطرح میشود.
بر اساس قانون کار، کلیه حقوق بگیران و همچنین کلیه افراد تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی عیدی و سنوات دریافت می کنند.
عیدی و سنوات پایان سال اصلیترین مزایایی است که وزارت کار برای مشمولین قانون کار در نظر میگیرد؛ کارگران باید از حقوق خود در این زمینه آگاهی کامل داشته باشند تا هیچگونه تضییع حق در پرداخت عیدی و سنوات برایشان پیش نیاید. ازاینرو در این مقاله میخواهیم شما را با نحوه محاسبه و پرداخت عیدی و سنوات 1404 آشنا نماییم. با ما همراه باشید.
محاسبه عیدی و سنوات 1404
عیدی افراد مشمول قانون کار با مشمولان دسـتگاههای دولتی متفاوت است. عیدی کارکنان دولت در پایان هرسال توسط دولت تعیین میشود. ولی عیدی کارگران مشمول قانون کار، دوبرابر آخرین حقوق آنهاست، مشروط بر اینکه از سه برابر حداقل حقوق سال مربوطه بیشتر نباشد.
عیدی و سنوات در سیستم حقوق و دستمزد ایران بهطور جداگانه محاسبه میشوند. هر کدام از این دو مفهوم دارای فرمول و شرایط خاص خود هستند که با توجه به مدت زمان همکاری کارگر با کارفرما و سایر عوامل تعیین میشوند.
طبق ماده واحده قانون تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران:
عیدی کارگران برای یک سال کامل کار:
حداقل عیدی = معادل 60 روز حقوق پایه
حداکثر عیدی = معادل 90 روز حقوق پایه
این مبلغ باید طبق حداقل دستمزد جدید سال 1404 محاسبه شود.
چطور عیدی و سنوات 1404 را محاسبه کنیم؟
نحوه محاسبه عیدی و سنوات اقشار مختلف جامعه بر اساس دستورالعملها و بخشنامههایی انجام میشود که در ادامه به بیان آنها میپردازیم.
بر اساس ماده واحده قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران مصوب سال 1370 مجلس شورای اسلامی، کارفرما موظف است به هر یک از کارگران خود به نسبت یک سال کارکرد، معادل 60 روز آخرین مزد روزانه، بهعنوان عیدی و پاداش پایان سال پرداخت نماید. همچنین مبلغ پرداختی از این بابت به هر یک از کارگران نباید از معادل نود روز حداقل مزد روزانه قانونی تجاوز کند. بهعبارت دیگر برای عیدی و پاداش پایان سال هر کارگر داریم:
90 روز حداقل دستمزد دریافتی ≥ عیدی و پاداش پایان سال ≥ 60 روز حداقل دستمزد دریافتی
در نتیجه طبق روال سالهای قبل، حداقل و حداکثر عیدی پایان سال 1403 منتهی به سال 1404 باتوجه به اینکه پایه حقوق روزانه برابر با 3,463,656 ریال تعیین شد، مقادیر زیر خواهد بود:
| شرح | مبلغ عیدی (ریال) |
| حداقل عیدی 1404 | 207،819،360 = 60 × 3,463,656 |
| حداکثر عیدی 1404 | 311،729،040 = 90 × 3,463,656 |
1. محاسبه عیدی
طبق ماده 71 قانون کار، مبلغ عیدی هر کارگر باید معادل یک دوازدهم (1/12) حقوق و دستمزد دریافتی کارگر در سال باشد. بنابراین، اگر یک کارگر تمام مدت سال را مشغول به کار باشد، عیدی او معادل یک دوازدهم از مجموع حقوق سالیانهاش خواهد بود. برای محاسبه دقیقتر عیدی، معمولاً از متوسط حقوق ماهانه کارگر در سال استفاده میشود. به این صورت که حقوق ماهانه ثابت یا میانگین حقوق در ماههای کاری محاسبه و یک دوازدهم آن را برای عیدی در نظر میگیرند.
نحوه محاسبه عیدی برای کارکنانی که کمتر از یک سال کار کردهاند
اگر فرد کمتر از 12 ماه در سال 1404 کار کرده باشد، مبلغ عیدی او به نسبت مدت زمان کارکرد محاسبه میشود، مثلاً:
فرمول:
(مدت کارکرد به ماه ÷ 12) × 60 روز حقوق روزانه
مثال: فردی که 6 ماه در سال کار کرده:
حداقل عیدی = 6/12 × 60 × حقوق روزانه = ~103,909,680 ریال (تقریبی)
نکته
حتی کارگران ساعتی، پارهوقت و پروژهای هم مشمول دریافت عیدی هستند و مبلغ آن بر اساس نسبت ساعات یا روزهای کارکرد محاسبه میشود.
2. محاسبه سنوات پایان خدمت
سنوات پایان خدمت به مبلغی گوییم که کارگر به ازای هر سال خدمت از کارفرما دریافت میکند. طبق قانون کار، مبلغ سنوات برای هر سال کار معادل یکماه حقوق کارگر است. بنابراین، برای محاسبه سنوات پایان خدمت، باید به مدت زمانی که کارگر در شرکت خدمت کرده و متوسط حقوق وی در طول این مدت دقت کرد. بهطور کلی، این مبلغ در هنگام پایان همکاری کارگر با کارفرما (چه بهدلیل بازنشستگی، استعفا یا اخراج) به وی پرداخت میشود.
حق سنوات (پاداش پایان خدمت) در سال 1404
حق سنوات طبق قانون کار ایران به همه کارکنان مشمول قانون کار (چه رسمی و چه قرارداد موقت) تعلق میگیرد و برای هر یک سال کامل کار معادل یک ماه آخرین حقوق دریافتی محسوب میشود.
حقوق آخرین ماه = مجموع حقوق پایه + پایه سنوات + سایر مزایای ثابت
بنابراین حق سنوات برای سال کامل کار = معادل یک ماه حقوق دریافتی آن فرد است.
عوامل موثر در نحوه محاسبه عیدی و سنوات 1404
یکی از مهمترین موضوعات در محاسبه عیدی و سنوات، شناسایی عوامل موثر بر میزان این پرداختهاست. مطابق ماده واحده قانون تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران، مبنای محاسبه عیدی و پاداش پایان سال در سال 1404، دستمزد و فوقالعادههایی است که کارگر بهواسطه اشتغال در شغل مربوطه دریافت میکند. به بیان دیگر، هرگونه مزدی که ماهیت شغلی و مستمر داشته باشد، جزئی از حقوق شغل محسوب شده و در محاسبه عیدی لحاظ میشود.
در مقابل، در خصوص حق سنوات (پاداش پایان خدمت)، رویه حقوقی متفاوتی وجود دارد. بر اساس رای دیوان عدالت اداری (رای وحدت رویه صادره در 14 شهریور 1400 که همچنان در سال 1404 معتبر است)، مبنای محاسبه حق سنوات صرفاً حقوق و مزد کارگر است و مزایای رفاهی، انگیزشی و غیرمستمر، مبنای پرداخت سنوات قرار نمیگیرند. بنابراین در سال 1404 نیز، تنها اقلامی که ماهیت مزد دارند در محاسبه سنوات لحاظ میشوند.
در ادامه، مهمترین عوامل موثر در محاسبه عیدی و سنوات در سال 1404 بهصورت دقیقتر بررسی میشود.
چند عامل در محاسبه دقیق عیدی و سنوات تاثیرگذار هستند:
1. مدت زمان کار:
مدت زمان اشتغال کارگر از ابتدای سال تا پایان همکاری، نقش اساسی در محاسبه عیدی و سنوات دارد. اگر کارگر کمتر از یک سال در کارگاه مشغول به کار بوده باشد، عیدی و سنوات او به نسبت مدت کارکرد واقعی محاسبه و پرداخت میشود.
2. حقوق ثابت و مزایای مرتبط با شغل
قوق ثابت کارگر و مزایای مستمری که به تبع شغل پرداخت میشوند، در محاسبه عیدی سال 1404 موثر هستند. این مزایا شامل مواردی است که به صورت منظم و ماهانه پرداخت شده و ماهیت شغلی دارند. با این حال، در محاسبه حق سنوات، تنها حقوق و مزد مبنا قرار میگیرد و همه مزایا الزماً مشمول محاسبه سنوات نخواهند بود.
3. نوع قرارداد کار
قرارداد کار موقت و دائم ممکن است در نحوه محاسبه سنوات و عیدی تفاوتهایی داشته باشند. برای مثال، اگر کارگر در طول سالهای کاری خود بهطور موقت قرارداد دارد، ممکن است دریافت سنوات برای او متفاوت از کارگرانی باشد که قرارداد دائمی هستند.
کدام مزایا در محاسبه عیدی و پاداش پایان سال موثر است؟
مزایای مستمر در محاسبه عیدی و پاداش عبارتند از:
♦️ فوق العاده سختی کار.
♦️ فوقالعاده شغل.
♦️ فوق العاده مسئولیت
و سایر مزایایی که به تبع شغل و به صورت مستمر به کارگر پرداخت میشوند.
مزایای مستمر در محاسبه عیدی و سنوات بهطور کامل محاسبه میشوند و کارگر حق دارد آنها را در کنار حقوق اصلی خود دریافت کند.
حق سنوات کارگران در سال 1404
حق سنوات و یا سنوات پایان خدمت، پاداشی است که پس از اتمام قرارداد کار از سوی کارفرما به مستخدمین مشمول قانون کار پرداخت میشود. ازاینرو حق سنوات را مزایای پایان کار یا پاداش پایان خدمت نیز مینامند.
حق سنوات با پایه سنوات متفاوت است؛ مهمترین فرق حق سنوات و پایه سنوات عبارتاند از:
- پایه سنوات بهصورت ماهیانه پرداخت میشود، اما حق سنوات در پایان قرارداد پرداخت میشود
- پایهسنوات مقدار مشخصی دارد که همهساله از سوی وزارت کار تعیین میشود؛ حق سنوات بر اساس میزان حقوق و دستمزد افراد متفاوت است
عیدی و سنوات کارگران 1404
آیا به کارگری که کمتر از 1 سال سابقه دارد، سنوات تعلق می گیرد؟
بله؛ حق سنوات برای افرادی که مدت زمان قرارداد آنها کمتر از یک سال است، به نسبت مدت زمان کارکردشان محاسبه و پرداخت میشود.
نکته
بر اساس رای شماره 249 مورخ 1399/2/9 دیوان عدالت اداری، حق سنوات پرداختی به کارگران در قراردادهای یک ساله و یا کمتر، قطعی است؛ اما در قراردادهای دائمی یا قرارداد موقتی با مدت زمان بیش از یک سال، مبلغ حق سنوات پرداختی علیالحساب است و تسویه حق سنوات در زمان انقضای قرارداد کار انجام میشود.
سنوات مشاغل سخت چگونه است؟
بر اساس قانون کار، میزان حق سنوات پرداختی به شاغلین در حوزه مشاغل سخت نیز معادل یک ماه (30 روز) آخرین حقوق و دستمزد دریافتی کارگر به ازای هر سال کارکرد او است.
نحوه محاسبه حق سنوات پایان خدمت کارگران
کارفرما موظف است به کارگرانی که یک سال یا بیشتر در کارگاه آنها مشغول به خدمت بودهاند، بهازای هرسال (متوالی یا متناوب) معادل یک ماه آخرین حقوق دریافتی را بپردازد. (ماده 24 قانون کار)
بر اساس آخرین رای مربوط به حق سنوات اصلاحیه شماره 2-3328 مورخ 1400/6/14 دیوان عدالت اداری، مبنای محاسبه سنوات پایان کار بر اساس مواد 24 و 31 قانون کار، فقط مطلق حقوق و مزد کارگر است و مزایای رفاهی، انگیزشی و غیر مستمر در محاسبه سنوات لحاظ نمیشود.
در نتیجه فرمول محاسبه حق سنوات کارگران بر اساس مدتزمان کارکرد آنها بهصورت زیر است:
| فرمول محاسبه حق سنوات | 365 روز ÷ (30 × تعداد روزهای کارکرد در سال × (حقوق و مزد روزانه)) |
فرمول محاسبه سنوات
پایه سنوات چیست؟
شورایعالی کار باهدف حمایت از کارگران و جبران کمبود حداقل دستمزد، مبلغی را تحت عنوان پایه سنوات در نظر میگیرد که به حداقل حقوق کارگرانی که بیش از یک سال در یک کارگاه مشغول به فعالیت باشند، اضافه میشود. به این ترتیب، پایه سنوات جزیی از دستمزد دریافتی ماهانه است و به صورت مجزا پرداخت نمیشود.
مبلغ پایه سنوات به صورت سالیانه از سوی شورای عالی کار تعیین و ابلاغ میشود. این مبلغ از سال 1401 تا کنون تغییر نداشته یعنی در سال 1404 نیز برابر با 70,000 ریال در روز است؛ بنابراین مبلغ پایه سنوات ماهانه (در ماه های 30 روزه) برابر با 210 هزارتومان است.
به این ترتیب حقوق کارگران با یک سال سابقه کار به صورت زیر محاسبه میشود:
نحوه محاسبه عیدی و پاداش کارگران پاره وقت چگونه است؟
بر اساس ماده 39 قانون کار، مزد و مزایای کارگرانی که به صورت نیمه وقت یا کمتر از ساعات قانونی تعیین شده به کار اشتغال دارند به نسبت ساعات کار انجام یافته محاسبه و پرداخت میشود که عیدی و پاداش نیز از این قاعده کلی مستثنی نیست.
بنابراین:
عیدی کارگران پاره وقت = نسبت ساعات یا روزهای کارد * عیدی کامل
کارگران ساختمانی پاره وقت نیز مشمول این قاعده هستند. استفاده از نرم افزارهای حسابداری میتواند محاسبه دقیق عیدی این گروه از کارگران را ساده تر کند.
نحوه محاسبه عیدی در سال کبیسه
از آنجا که محاسبه عیدی به صورت روزانه انجام میشود، تعداد روزهای کارکرد در آن موثر است؛ در نتیجه برای سالهای کبیسه که اسفند ماه یک روز بیشتر است (تعداد روزهای سال 366 روز است)، فرمول محاسبه عیدی به صورت زیر خواهد بود:
| 2/366 *کارکرد * (مزایای مستمر + حقوق پایه) | فرمول محاسبه عیدی در سال کبیسه |
سال 1403 نیز سال کبیسه بود.
نکته
سال 1404 سال کبیسه نیست. بنابراین در محاسبات عیدی سال 1404، مبنای 365 روز ملاک عمل است.
زمان پرداخت عیدی و سنوات کارگران
بر اساس تبصره 1 ماده واحده قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران، پرداخت عیدی و پاداش کارگران تنها در پایان سال و قبل از عید نوروز انجام میشود؛ همچنین هر گونه پرداخت از این بابت در طول سال، مبلغ علیالحساب عیدی و پاداش آخر سال محسوب میشود.
در بسیاری از سازمانها، عیدی در ماههای پایانی سال پرداخت میشود تا کارگران بتوانند از این مبلغ برای خرید و تامین هزینههای تعطیلات نوروز استفاده کنند.
در زمینه زمان پرداخت حق سنوات باید گفت: سنوات پایان خدمت معمولاً پس از پایان قرارداد کار و یا پایان هر سال و در زمان تسویه حساب با کارکنان پرداخت میشود. این موضوع به رویه داخلی کارگاه و مفاد قرارداد کار نیز بستگی دارد.
نکات مهم در خصوص عیدی و سنوات 1404
محدودیت مبلغ عیدی: طبق قانون، حداقل و حداکثر مبلغ عیدی در هر سال مشخص میشود. حداقل عیدی 1404 مبلغ 207،819،360 ریال است.
کارگرانی که بهصورت نیمهوقت کار میکنند: این کارگران نیز باید عیدی و سنوات دریافت کنند، اما محاسبه آنها بهصورت تناسبی با ساعات کاری و حقوق پرداختی خواهد بود.
محاسبه عیدی برای کارگر با سابقه کمتر از یکسال: برای کارگرانی که کمتر از یک سال در یک شرکت مشغول به کار بودهاند، مبلغ عیدی به نسبت مدت زمان همکاری محاسبه خواهد شد.
پرداخت عیدی: باید تا پایان سال شمسی (حداکثر تا 29 اسفند) انجام شود.
عیدی حتی به کارگران اخراجی یا ترککار نیز به نسبت مدت کارکرد تعلق میگیرد.
کلام آخر
نحوه محاسبه عیدی و سنوات بر اساس قانون کار، مبتلا به کلیه حقوق بگیران و همچنین کلیه افراد تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی است؛ به بیان دیگر نحوه محاسبه عیدی و سنوات تحت تاثیر مدت زمان کارکرد فرد قرار ندارد و حتی اگر مدت کارکرد کمتر از یک سال (مثلاً یکی دو ماه باشد) نیز به وی تعلق خواهد گرفت. طبق آنچه در آموزش حقوق و دستمزد دوره کارورزی حسابداری فرا میگیرید، نحوه محاسبه عیدی و سنوات برای کارمندان در گروههای مختلف از کارکنان فعلی شرکت گرفته تا بازنشستگان تامین اجتماعی قواعد خاصی دارد.
از این رو انجام عملیات حسابداری حقوق و دستمزد برای حسابداران از حساسیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا در یک طرف کارفرما قرار دارد و کوچکترین اشتباه مجموعه را دچار چالش میسازد؛ در طرف دیگر کارگر و حقی که ممکن است از او ضایع گردد. در نتیجه حسابداران باید با کسب مهارتهای لازم بکوشند تا حقی از کسی ضایع نسازند. شما می توانید سوالات خودتان را در همین صفحه از ما بپرسید.